M.S. 78-139 yılları arasında Çin’de yaşamış matematik, coğrafya ve astronomi meraklısı Chang Heng bilinen en eski deprem ölçüm aletini bulan kişiydi. 2 metre uzunluğundaki tunçtan yapılmış bir çubukla bunu ölçebiliyordu. İlerleyen yıllarda bu ölçümleme ilgili çalışmalar yapılmaya devam etti ve 1880 yılında üç İngiliz bilim insanı olan John Milne, James Ewing ve Thomas Gray Yokohama- Japonya’da meydana gelen büyük bir deprem sonrası Deprem Bilimi Topluluğu kurulmasına öncülük etmişler ve depremlerin ölçümlenebilmesi için araştırmaları ciddi ve daha bilimsel çalışmaları başlatmışlardır.

John Milne deprem kayıt istasyon ağlarının kuruluşlarını başlatan ilk kişiydi.

Deprem bilimciler birçok kaydı karşılaştırarak sarsıntının yerini ve büyüklüğünü belirleyebiliyorlardı. Büyüklükten kasıt aslında depremin merkezinde açığa çıkan enerji miktarıydı.

1935 yılına geldiğimizde Beno Gutenberg‘in çalışma arkadaşı olan Amerikalı yerbilimci Charles Richter bir ölçü aleti icat etmişti. İlk kullanılmaya Güney Kaliforniya’da başlanılan bu ölçüm cihazı zamanla yaygınlaşarak tüm dünyada kullanılacaktı. Aslında Richter Japon Kiyoo Wadati’nin 1928 yılında Japonya’da depremler üzerine yaptığı çalışmalardan yola çıkarak bu icadı arkadaşı olan Beno Gutenberg ile birlikte yaptığını söylemiştir. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nde kuramsal fizik alanında doktorasının üzerinde çalışmaya başladığı sıralarda Sismolojiye olan ilgisi artmaya başlamıştı. Yapmış olduğu sayısız inceleme ve araştırma neticesinde halen kabul gören ölçümlemeyi bulmuştur.

Depremin Şiddet Ölçümü

Bilim İnsanları depremlerin sınırsız olduğunu yani yukarıya doğru bir sınırı olmadığını savunmuşlardır, jeolojik levhaların jeolojik enerji potansiyellerinin ise tahminen 9,5 büyüklüğünü doğal yollar ile geçemeyeceğini düşünmektedirler. Her jeolojik levhada, sıklıkla ufak veya büyük hareketliliğin olduğu ve olmaya devam ettiği gözlemlenmektedir. Bizler bir kısmını hissetsek te, çoğu kısmını hissetmiyoruz. Levhaların her hareketi bir kısım enerjinin açığa çıkmasına ve bu enerjinin birbirlerini tetikleyen bir durumda devam ettiğini gösteriyor. Levhalar rahat ve serbest hareket edemedikleri zaman itici kuvvetlerin levhalarda jeolojik enerji olarak saklanması, yani enerjinin birikmesi ile kuvvetli depremler oluşur. Bu bilimsel araştırmalar neticesinde bilim insanları, dünyadaki mevcut jeolojik levhaların hiçbirinin, 9,5 şiddetinden büyük deprem oluşturacak jeolojik enerji potansiyeline sahip olmadığını düşünmektedirler. Şiddet ile ilgili grafiği incelemenizi tavsiye ederiz.

Depremler büyüklük olarak oldukça fazla çeşitliliğe ve etkiye sahiptirler. Richter ölçeği logaritmiktir. Her bir adım, enerji salınımında on kat fazla artışı temsil eder. Daha açıklayıcı bir biçimde yedi şiddetinde bir deprem, altı şiddetindeki bir depremden on kat, beş şiddetindeki bir depremden yüz kat, dört şiddetindeki bir depremden bin kat daha yıkıcı bir etkiye sahiptir. Bu ölçümleme ayrıca hangi şiddetteki depremin daha sık gerçekleşme sıklığını da bize sunar.

2,0-2,9 aralığındaki bir deprem günde yaklaşık 1.000 kez dünyanın farklı yerlerinde gerçekleşmektedir. Bunun yanında 5,0-5,9 aralığındaki bir deprem yılda 800 kez gerçekleşmektedir. 8,0-8,9 aralığında ise yılda bir kez gerçekleşmektedir. 9,0 ve üzeri ise yaklaşık yirmi yılda bir diye tahmin edilmektedir.

Bilinen bazı ölçülmüş büyük depremler ise şunlardır;

• 1950 Tibet Depremi 8,6
• 1952 Rusya Depremi 9,0
• 1960 Şili Depremi 8,6
• 1964 Alaska Depremi 9,2
• 2004 Sumatra Depremi 9,5
• 2010 Şili Depremi 8,8
• 2011 Japonya Depremi 9,0

Tedbir, Tedbir, Tedbir

Depremin yıkıcı etkilerinden korunmak için bizim yapacağımız ise her zaman hazırlıklı ve tedbirli olmaktır. Bununla ilgili eğitici programlardan muntazam faydalanmak ise elimizde, biz tedbiri artırıp, bu konuda bilinçlendikçe ölüm oranlarında Japonya’da olduğu gibi çok daha az olacaktır.

Depremlerin şiddetini azaltmada faydalı olan İzolatör kullanımı da bu anlamda çok önemli bir diğer ayrıntıdır.

@tarihlibilim

#rihter #Science #history #tarih #bilim #sismoloji #deprem #japonya #earthquake #richterscale #izmirdepremi #deprem #japan #tarihlibilim

https://www.tarihlibilim.com/post/depremin-siddeti-nedir/

https://www.tarihlibilim.com/post/sismik-izolator/

https://www.tarihlibilim.com/post/dunyada-yasanmis-buyuk-depremler/

The post Richter Ölçeği Nedir? appeared first on Tarihli Bilim.

İlk Denemeler

Jules Touillon, 19. yüzyılın sonlarında Fransa’da sismoloji çalışmaları yapmış bir bilim insanıdır. 1870 yılında gerçekleştirdiği sismik denemeler, o dönemde henüz sismografların yaygın olarak kullanılmadığı bir dönemde gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle, Touillon’un sismik denemeleri, sismolojinin erken tarihinde önemli bir adım olarak kabul edilir.

Touillon, yapmış olduğu deneylerinde toprağa çeşitli farklı titreşimler vererek, bu titreşimlerin nasıl yayıldığını ve yansıdığını incelemiştir. Bu deneyler, sismolojinin temel prensiplerinden biri olan “ses dalgalarının hareketi” hakkında önemli bilgiler sağlamıştır. Touillon’un bu deneyleri aynı zamanda, sismik dalgaların hızını ölçmek için de kullanılmıştır. Bu, daha sonra sismografların geliştirilmesinde çok önemli bir rol oynamıştır. Touillon ayrıca, titreşimlerin şiddetini ölçmek için de çeşitli bazı cihazlar geliştirmiştir.

Sonuç olarak, Jules Touillon’un 1870 yılında yapmış olduğu sismik denemeleri, sismolojinin erken tarihinde yapılmış belki de en önemli bir çalışma olarak kabul edilir. Bu sayısız birçok deneyler, sismoloji alanındaki ilerlemelerin hızlanmasına ve modern sismografların geliştirilmesine yol açmıştır.

Jules Touillon’un yapmış olduğu birçok sismik denemeleri, o dönemde sismolojinin henüz bilimsel bir disiplin olarak kabul edilmediği bir dönemde gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle, deneylerinde kullandığı yöntemler ve aletler oldukça ilkel olmasına rağmen, deneyleri sismolojinin temel prensiplerini anlamamıza yardımcı olmuştur.

Touillon’un deneyleri ayrıca, sismik dalgaların yayılımı ve yansıması hakkında ilk ayrıntılı verileri sağlamıştır. Bu veriler, daha sonra sismik dalgaların deprem şiddetlerini, kaynaklarını ve büyüklüklerini belirlemek için kullanılan modern sismografların geliştirilmesine yol açmıştır.

Touillon ayrıca, sismik denemelerinde kullandığı aletlerin tasarımı ve geliştirilmesi konusunda da öncü bir rol oynamıştır. Özellikle, titreşimlerin şiddetini ölçmek için kullandığı aletler, daha sonraki sismik araştırmalarda da kullanılmıştır. Touillon’un sismik denemeleri, sismolojinin temel prensiplerini anlamak için önemli bir çalışma olmasının yanı sıra, sismolojinin erken dönemine ışık tutması açısından da önemlidir. Bu deneyler, sismolojinin gelişmesinde önemli bir rol oynamış ve modern sismolojinin temelini oluşturan prensipleri belirlemede yardımcı olmuştur.

Tesla’nın çalışmaları

Sismik İzolatör ile ilgili Touillon’dan tamamen bağımsız olarak Nikola Tesla da bu konuda çalışmalar yapmıştır. Tesla, 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında sismik dalgaların araştırılmasıyla ilgili çalışmalar yapmış bir bilim insanıdır. Özellikle depremleri önceden tahmin etmek amacıyla sismik dalgalardan yararlanabileceği düşüncesiyle bu alana ilgi göstermiş ve bu konuda çeşitli çalışmalar gerçekleştirmiştir.

Tesla, sismik araştırmalarında yüksek frekanslı elektromanyetik dalgaları kullanarak yer altındaki yapıları tespit etmeyi amaçlamıştı. Bu amaçla, “Tesla Bobini” olarak da bilinen yüksek frekanslı alternatif akım jeneratörleri tasarlamış ve bunları sismik araştırmalarında kullanmıştı. Tesla ayrıca, yüzeydeki sismik hareketleri ölçmek için hassas cihazlar da geliştirmişti. Tesla’nın sismik araştırmaları, sismolojinin gelişmesine önemli bir katkı sağlamıştır. Bugün hala sismik araştırmalarında kullanılan bazı yöntemler ve teknolojiler, Tesla’nın çalışmalarına dayanmaktadır.

Modern Dönemler

Sismolojide modern dönem olarak kabul edilen 20. yüzyıldan günümüze kadar birçok gelişme yaşanmıştır. Bunlar arasında şunlar sayılabilir:

1. Sismografların Gelişmesi: 20. yüzyılın başlarında geliştirilen modern sismograflar, deprem dalgalarının kaydedilmesini ve depremlerin büyüklüklerinin ölçülmesini sağlamıştır. Bu, depremleri izlemek, deprem kaynaklarını belirlemek ve deprem tehlikesini önceden tahmin etmek için temel bir araçtır.
2. Jeofizik Yöntemlerin Gelişmesi: Sismik araştırmaların yanı sıra, jeofizik yöntemler de geliştirilmiştir. Bu yöntemler arasında yerçekimi ölçümleri, manyetik ölçümler, elektromanyetik ölçümler ve radar ölçümleri yer alır. Bu yöntemler, yer altındaki yapıları tespit etmek ve depremlerin neden olduğu deformasyonları belirlemek için kullanılır.
3. Deprem Tahmin Sistemleri: Sismik araştırmalar ve jeofizik yöntemlerin gelişmesi, deprem tahmin sistemlerinin geliştirilmesine yol açmıştır. Bu sistemler, deprem tehlikesini önceden tahmin etmek ve önlem almak için kullanılır.
4. Sismik İzleme Ağı: 20. yüzyılın ortalarından itibaren birçok ülke, sismik izleme ağları kurmaya başlamıştır. Bu ağlar, depremlerin kaydedilmesi ve deprem tehlikesinin izlenmesi için kullanılır.
5. Sismik Dalgaların Kullanımı: Modern sismolojide, sismik dalgaların kullanımı oldukça yaygındır. Sismik dalgalar, yer altındaki yapıları tespit etmek, petrol ve gaz yataklarını bulmak ve yer altı kaynaklarını haritalandırmak için kullanılır.

Bu gelişmeler, deprem risklerini azaltmak, deprem kaynaklarını belirlemek ve depremlerden kaynaklanan zararları en aza indirmek için önemli bir rol oynamıştır. Sismik izolatör ve Sismoloji alanındaki araştırmaların hız kesmeden devam etmesi, deprem bilimine daha iyi bir anlayış kazandırmaya ve gelecekteki deprem tehlikelerine hazırlanmamıza yardımcı olacaktır.

Modern zamanlarda deprem izolatörleri üzerine son olarak şunları söylemek faydalı olacaktır. Yapılan araştırmalar, tasarımların ve malzemelerin daha güvenli hale getirilmesini sağlamıştır. Özellikle son yıllarda, sismik riski yüksek bölgelerde inşa edilen yapıların çoğunun deprem izolatörleri ile donatıldığı görülmektedir.

Teknoloji gelişiyor

Gelişen teknolojiler sayesinde, deprem izolatörleri farklı malzemeler kullanılarak üretilmekte ve tasarımları sürekli olarak geliştirilmektedir. Bunlar arasında kauçuk, metal ve karbon fiber gibi malzemeler bulunmaktadır. Ayrıca, özellikle büyük yapılarda deprem izolatörlerinin sayısı arttırılmakta ve farklı tipleri bir arada kullanılarak daha yüksek güvenlik seviyeleri elde edilmeye çalışılmaktadır.

Sonuç olarak, modern zamanlarda deprem izolatörleri, yapıların deprem sırasında hasar görmelerini önlemek için önemli bir teknolojik gelişme olarak kabul edilmektedir. Bu teknolojik gelişmeler sayesinde, gelecekteki deprem risklerine karşı daha güvenli yapılar inşa edilmesi hedeflenmektedir.

@tarihlibilim

#izolatör #deprem #science #bilim #discover #earthquake #teslabobini #depremizolatörü #jeofizik #sismograf #tarihlibilim

https://www.tarihlibilim.com/post/deprem-onceden-tahmin-edilebilir-mi/

https://www.tarihlibilim.com/post/richter-olcegi-nedir/

https://www.tarihlibilim.com/post/dunyada-yasanmis-buyuk-depremler/

The post Sismik İzolatör appeared first on Tarihli Bilim.