Ezan sesini (İslami ezan) söyleyebilen bir ses oynatıcısına sahiptir. Alamet, saat yönünde bir dizi belirli eylemi gerçekleştirebilir: yarım metre yürümek, silahını hazırlamak, rükû etmek, ayağa kalkmak, uzanmak ve başladığı yere dönmek.

Tasarım ve İşlevsellik

Alamet’in tasarımı ve işlevselliği, dönemin Osmanlı mühendislik dehasını gözler önüne serer. Sultan II. Abdülhamid, dünyada ezan okuyan ilk saati yaptırmak amacıyla bu projeyi başlattı. Sultan, bu olağanüstü hediyeyi Japonya’ya göndererek Osmanlı İmparatorluğu’nun teknolojik ilerlemesini ve dostluğunu göstermek istedi.

1889 yılında, Sultan Abdülhamid Han, ünlü saat ustası Musa Dede‘yi çağırdı. Sultan, Musa Dede’ye “mükemmel bir ekip toplayıp benzersiz bir teknolojik saat yapmasını” emretti. Musa Dede, yedi kişilik bir ekip kurarak çalışmalara başladı. Derviş Dede, bu ekibin en önemli üyelerinden biriydi ve projeye önemli katkılarda bulundu.

Derviş Dede, saatin her saat başı kollarını açarak ezan okuyan bir semazen şeklinde olması fikrini ortaya attı. Bu öneri, Sultan Abdülhamid Han tarafından büyük bir ilgiyle karşılandı. Sultan, saatin ezan okuması gerektiğini vurgulayarak projeye son şeklini verdi.

Musa Dede ve ekibi, Sultan’ın talimatlarını yerine getirerek, insan boyutunda ve semazen formunda bir robot tasarladı. Robot, her saat başı dönen kollarıyla birlikte ezan okuyabilen bir ses mekanizmasına sahipti. Bu özellik, Alamet’i dünyanın ilk ezan okuyan saati yaparak benzersiz kıldı.

Sultan Abdülhamid Han, bu eşsiz teknolojik harikayı Japonya’ya göndererek, iki ülke arasındaki diplomatik ve kültürel bağları güçlendirdi. Japonlar, bu gelişmiş teknolojiyi inceledikçe, kendi robot teknolojilerini geliştirmede ilham aldılar. Alamet, Osmanlı mühendisliğinin ve Sultan II. Abdülhamid’in ileri görüşlülüğünün somut bir örneği olarak tarihe geçti.

Diplomasinin Bir Aracı Olarak Alamet

1887 yılında, Japonya İmparatoru’nun akrabası Prens Komatsu, savaş gemisiyle İstanbul’a geldi. Prens Komatsu, Sultan II. Abdülhamid’e çeşitli değerli hediyeler takdim etti ve padişahla önemli görüşmeler gerçekleştirdi. Bu ziyaret, Osmanlı İmparatorluğu ile Japonya arasında yeni diplomatik ilişkilerin kurulmasına vesile oldu.

1889 yılında Japonya İmparatoru Meiji, Osmanlı İmparatorluğu’na özel bir elçi gönderdi. Japon elçi, İmparator Meiji’nin Abdülhamid Han’a yazdığı kişisel bir mektubu da beraberinde getirdi. İmparator Meiji, mektubunda Abdülhamid Han’dan İslam, bilim, teknolojik yenilikler ve finansal sistem konularında bilgi talep etti. Bu istek, iki ülke arasında bilgi ve teknoloji alışverişinin başlaması açısından önemli bir adımdı.

Abdülhamid Han, Japonya İmparatoru’nun taleplerini büyük bir ciddiyetle ele aldı. Bu konuda danışmak üzere, dönemin Şeyhülislamı Cemaleddin Efendi ile bir araya geldi. Şeyhülislam, İmparator Meiji’nin taleplerine uygun cevaplar hazırlamak için gerekli çalışmaları başlattı.

Sultan Abdülhamid Han, Japonya’ya gönderilecek elçilerin hediyelerle donatılmasını emretti. Elçiler, Japonya İmparatoru’na Kur’an-ı Kerim’in yanı sıra, Osmanlı sanat ve kültürünü yansıtan çeşitli değerli hediyeler sundu. Bu hediyeler arasında en dikkat çekeni ise “Alamet” adlı ezan okuyan robot oldu.

Alamet, Osmanlı İmparatorluğu’nun ileri teknoloji ve sanatını temsil eden bir armağan olarak, Japonya ile olan ilişkilerin güçlenmesine büyük katkı sağladı. Sultan Abdülhamid Han, bu hediye ile Japonya’ya dostluk mesajı gönderdi ve iki ülke arasında güçlü bir bağ kurdu. Japonya’ya gönderilen elçiler, Osmanlı İmparatorluğu’nun kültürel ve teknolojik birikimini Japon yetkililere aktardı. Bu süreç, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin daha da derinleşmesine neden oldu.

Alamet’in Japonya Yolculuğu

Alamet, Ertuğrul Fırkateyni ile Japonya’ya gönderildi. Geminin komutanı Albay Osman Bey ve yardımcısı Yarbay Ali Bey, bu önemli görevi üstlendi. Temmuz 1889’da İstanbul’dan yola çıkan gemi, yaklaşık bir yıl süren zorlu bir yolculuğun ardından, 7 Haziran 1890‘da Japonya’nın Yokohama limanına ulaştı. Japon Hanedanlığı, Osmanlı heyetini görkemli bir törenle karşıladı. Bu törende, Osmanlı elçileri Sultan Abdülhamid Han’ın hediyelerini Japon İmparatoru Meiji’ye takdim etti.

Japon elçisi, İstanbul’a döndüğünde, Sultan Abdülhamid Han’a Japonya İmparatoru’nun en yüksek onur nişanı olan Büyük Krizantem Madalyası‘nı sundu. Aynı zamanda, Osmanlı İmparatorluğu da Japonya İmparatoru’na Osmanlı Madalyası takdim etti. Ancak, ezan okuyan robot Alamet’in adı resmî belgelerde geçmedi. Osmanlıca “Alamet” kelimesinin “madalya” anlamına gelmesi, robotun adının belgelerde kasıtlı olarak gizlenmesine neden oldu.

Cezeri ve Osmanlı Robotik Mirası

Alamet’in tasarımı ve işlevselliği, Osmanlı mühendislik geleneğinin bir yansımasıdır. Bu gelenek, 12. yüzyılda yaşamış olan ünlü Müslüman mühendis ve mucit Cezeri‘ye dayanır. Cezeri, robotik ve mekanik cihazlar konusundaki çalışmalarıyla tanınır ve birçok buluşu ile tarihe geçmiştir. Sultan II. Abdülhamid, Cezeri’nin mirasını devam ettirerek, Osmanlı’nın teknolojik kapasitesini dünyaya göstermek istemiştir. Alamet, bu vizyonun somut bir örneğidir.

Sonuç olarak

Alamet, Osmanlı İmparatorluğu ve Japonya arasındaki diplomatik ve teknolojik ilişkilerin önemli bir sembolü olarak tarihe geçmiştir. Sultan II. Abdülhamid’in talimatları doğrultusunda yapılan bu robot hem teknolojik hem de kültürel paylaşımın bir ürünü olarak dikkat çeker. Japonya’ya gönderilen bu hediyenin, Japon teknolojisi üzerinde büyük bir etkisi olmuştur. Alamet’in gizemli hikayesi, Osmanlı ve Japon arşivlerinde saklı kalmış birçok detayı aydınlatmaktadır. Sultan Abdülhamid Han, bu robotla birlikte Osmanlı’nın bilim ve teknoloji alanındaki ileri düzeyini dünyaya tanıtmıştır.

Alamet, Cezeri’nin çalışmalarından ilham alarak yapılan ve dönemin ileri teknolojisini yansıtan bir mühendislik harikasıdır. Sultan Abdülhamid Han’ın vizyoner yaklaşımı sayesinde, Osmanlı İmparatorluğu, bu robotla birlikte hem kendi bilimsel mirasını onurlandırmış hem de uluslararası diplomatik ilişkilerini güçlendirmiştir. Alamet, dünyada ezan okuyan ilk robot olarak tarihe geçmiş ve Osmanlı’nın mühendislik dehasının bir sembolü olmuştur. İlk Osmanlı Robotu “Alâmet” makalemiz burada bitiyor. Beğendiğinizi umuyoruz. 🙂

@tarihlibilim

The post İlk Osmanlı Robotu “Alâmet” appeared first on Tarihli Bilim.

“Eğer tüm araçlar emredildiğinde veya kendi kendilerine çalışabilselerdi işçilere veya kölelere ihtiyaç kalmazdı”

Tembel ama güçlü insanlar köle edindiler, tarih bunu sayısızca kez yazmıştır, zeki insanlar ise bugün bizim robot dediğimiz tarzda şeyleri hayal ettiler ve onları üretmeye çalıştılar, tarih bazılarını isimleriyle yazdı, bazılarını ise maalesef bilemiyoruz.

Bugün tarihe dokunan döneminin ötesinde yaşayan isimlerden bahsedeceğiz.

Az önce alıntı yaptığımız Aristo adeta bize tarihten bir ipucu verdi, hatta Aristo’dan biraz daha önce yaşamış Yunan Matematikçi Archytas’ın buharla çalışan, mekanik prensiplere uçan bir güvercin yaptığını biliyor muydunuz?

Şimdi bu tarihlerden daha sonra yaşamış, batının robotik bilimin babası olarak kabul ettiği, El-Cezeri’den bahsetmek isteriz. Tam adıyla Ebû’l İz İsmail İbni Rezzaz El Cezerî bugün Türkiye sınırları içerisinde yer alan Şırnak ili Cizre ilçesinde 1136 yılında dünyaya gelmiştir.

Cezeri’den apayrı bir makalede elbette bahsedeceğiz, yaptıkları bunu zaten fazlasıyla hak ediyor. Kısaca bahsetmek gerekirse Cezeri, Selçuklu Türklerinin Sökmen boyundan olan biri olarak Artukoğulları sarayında kendisine tanınan imkanlar sayesinde buluşlarını yapma fırsatına sahip oluyordu. Artuk Hükümdarının talimatıyla yaptıkları tüm buluşları resimleri, çizimleri ile birlikte kitaba kayıt ettirmiş ve 1206 yılında “Kitabü’l Hiyel” ortaya çıkmıştır.

Elbette Cezeri kendisinden sonraki nesillere ilham kaynağı olmuştu, bunlardan biriside Leonardo Da Vinci‘dir. Bizler şimdi günümüze biraz daha yaklaşmak istiyoruz.

Robot Ne Demektir?

Dilerseniz önce ‘robot’ sözcüğünden kısaca bir bahsedelim, Karel Čapek ismi eminiz ki bir çoğumuz için tanıdık gelmeyecektir. Karel 1890 Bohemya (bugün Çekya devleti içerisinde yer alan Prag) da dünyaya gelmiş ve Bilim merakı olan bir oyun yazarı olarak tanınmış birisidir. Almanca ”arbeit” (çalışmak) kelimesinin Çek dilinde ki karşılığı olan robota kelimesinden Robot kavramını üretmiştir. Yazdığı tiyatro oyunundaki tema ise bugün için bile oldukça ilginçti; Oyundaki tema “insan makinayı yapar, makinede insanı öldürür”.

Bugün yapay zekâ konusunun tartışıldığı dönemden çok önce böyle bir temanın işlenmesi gerçekten ilginç.

Karel Čapek’in ılk kez kullandığı robot terimi zaman içerisinde yaygınlaşacak ve 1941 yılında Isaac Asımov tarafından türetilerek robotik terimine dönüşecek ve yaygın telaffuzu daha da artacaktı.

Şimdide Robot Teknolojisinin kronolojik bir geçmişini sıralayacak olursak;

Kronolojik Tarihi

~MÖ 270: Ctesibus adlı Yunan bilgin hareketli parçalardan oluşan su saatleri üretti.

~MÖ 100: İskenderiye’de kendiliğinden açılan büyük tapınak kapıları yapıldı.

1136-1206: El Cezire’ye ait çeşitli su saatleri, fıskiyeler, otomatlar yapıldı.

1470: Da Vinci’nin Şövalye Robotu.

1770: Wolfang von Kempelen‘in İmparatoriçe Maria Theresa onuruna Satranç Oynayan Türk otomatı 

1773: Gizemli Mekanik Kuğu hem teknolojinin hem de sanatın harika bir birleşimidir. Bu zarif mekanik kuş, sadece bir mühendislik mucizesi değil, aynı zamanda insan yaratıcılığının sınırlarını zorlayan bir eser olarak kabul edilir. John Joseph Merlin ve James Cox tarafından yaratılan bu otomaton, ince işçilikle işlenmiş ve detaylı bir mekanizmaya sahiptir.

1800: Jacques de Vaucanson, Pierre & Henri-Louis Jacquet-Droz, Henri Maillerdet otomatik yazı yazan ve müzik enstrümanı çalan makineler geliştirdiler.

1801: Joseph Jacquard ilk kez delikli kart ile çalıştırılan otomatik dokuma makinesini icat etti.

1818: Mary Shelley, Frankenstein adlı hikayesinde yapay bir yaşam şeklini işledi.

1830: Christopher Spencer mekanik kam denetimli otomatik bir torna tezgâhı yaptı.

1892: Seward Babbitt sıcak metal parçaları fırından almak üzere motorlu tutucuya sahip vinç tasarladı.

Robot Bilimi; Peki Başlangıcı Ne Zaman? Bu soruya cevap aramaya devam…

Robota

1920 – 1921: Çekoslovak Karel Capek’in yazdığı bir tiyatro oyununda ilk kez ROBOT kelimesi kullanıldı. Yazar bu kelimeyi Çek dilinde “hizmet eden” anlamında kullanılan “robota”dan türetti.
Tiyatro oyunu, “insan makineyi yapar, makine de insanı öldürür” teması üzerine kuruluydu.

1938: DeVillbis firması için Willard Pollard ve Harold Roselund programlanabilir püskürtme boyama makinesini ürettiler.

1940: Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) radar teknolojisinin geliştirilmesi, cisimleri insan etmeni olmadan algılama konusunda en önemli adımlardan birisi oldu.

1940: Grey Walter ışığa yönelen ilk gezer robotları (machina speculatrix) üretti.

1941: Isaac Asimov “Robot” kelimesinden “Robotik” kelimesinden türetip ilk kez kullandı.

Robotik, robot teknolojisiyle ilgili tüm alanları kapsayan bir tanım olarak kabul ediliyor.

1942: Isaac Asimov, Runaround isimli hikayesinde Robotların üç yasasını yazdı.

1946: George Devol, genel amaçlı, manyetik kayıt yapabilen ve tekrar çalıştırılabilen bir cihaz geliştirdi ve çeşitli makinelerde kullandı.

1946: J. Presper Eckert ve John Mauchly, Pennsylvania Üniversitesi’nde ilk elektronik bilgisayar olarak bilinen ENIAC isimli bilgisayarı geliştirdi.
Whirlwind adlı bir başka bilgisayar, MIT’de ilk olarak bir bilimsel problemi çözdü.

1948: MIT’den Norbert Wiener Elektronik, Mekanik ve Biyolojik sistemlerin denetim ve iletişimini inceleyen, “Sibernetik” başlıklı kitabı yayınladı.

1951: Raymond Goertz, ABD Atom Enerjisi Komisyonu için uzaktan işletilen bir kol tasarladı.

1954: George Devol, programlanabilir genel amaçlı robotu tasarladı ve patent başvurusunu yaptı.

1956: G. Devol ve Joseph F. Engelberger, Unimation Inc adlı dünyanın ilk robot firmasını kurdular.

Ticari Robotlar devri

1958: Satış amaçlı ilk ticari robot üretildi.

1959: MIT’de servomekanizma laboratuvarında robot kullanılarak bilgisayar destekli üretim amaçlı bir gösteri yapıldı.

1959: Planet firması, ilk genel amaçlı ticari robotu pazarlamaya başladı.

1960: Harry Johnson ve Veljko Milenkovic’in tasarladığı Versatran isimli robot pazarlanmaya başlandı.
Unimation robotlarının adı Unimate Robot sistemleri olarak değiştirildi.

1962: General Motors ilk kez bir endüstriyel robotu (Unimate) üretim hattında kullanmaya başladı.

Robot, sıcak olan parçaları kalıp döküm makinasından almak amaçlı kullanıldı,

1963: Bilgisayar denetimli, altı eklemli ilk yapay kol (Rancho arm) geliştirildi.

1964: Dünyanın önde gelen bazı üniversite ve araştırma merkezlerinde (MIT, Stanford Araştırma Enstitüsü, Stanford Üniversitesi, Edinburgh Üniversitesi) ilk kez Yapay Zekâ araştırmaları başladı ve laboratuvarları açıldı.

1965: DENDRAL isimli ilk uzman sistem yazılımı geliştirildi.

1966: Nokta kaynağı yapan ilk robotlar üretildi.

1967: Japonya, ilk kez robot ithal ederek robot teknolojisini kullanmaya başladı.

1968: Marvin Minsky, on ayaklı ahtapot benzeri bir robot geliştirdi.

1968: Stanford Araştırma Enstitüsü’nce Shakey isimli ve görme yeteneği olan ilk gezer robot üretildi.

1970: Stanford Üniversitesi’nce bir robot kol geliştirildi ve bu robot kol Stanford Kolu adıyla araştırma projelerinde bir standart olarak yerleşti.

: Richard Hohn, Cincinnati Milacron Corporation adına ilk mini-bilgisayar denetimli robotu geliştirdi.

Geliştirilen robot T3 (The Tomorrow Tool) olarak adlandırıldı.

1974: Stanford kolunu geliştiren Profesör Scheinman Vicarm Inc. isimli bir firma kurarak mini bilgisayar kullanan robot kollarının pazarlamasına başladı.

1974: Dokunma ve basınç algılayıcıları kullanarak küçük parçaların montajını yapabilen ilk robot, üretim hattında kullanılmaya başlandı.

1976: Viking 1 ve Viking 2 uzay araçlarında robot kollar kullanıldı.

1977: ASEA isimli Avrupalı bir robot firması, iki ayrı boyutta robot üretimine başladı.

Star Wars ile robotlar tanınıyor

1977: Star Wars sinema filmindeki C3PO ve R2D2 robot animasyonlarıyla robot kelimesi geniş insan kitlelerine yayıldı.

1978: PUMA isimli robot üretildi ve pazarlanmaya başladı.

1979: Stanford Cart isimli gezer robot, üzerine monte edilmiş bir kameradan alınan görüntüleri kullanarak engellerle dolu bir odayı engelleri aşarak boydan boya geçti.

1984: SRI tarafından Shakey’den daha fazla gelişmiş bir gezer robot olan Lakey üretildi.

1990: ABD’de 12 civarında, Japonya’da ise 40’dan fazla robot firması kuruldu.

1993-1994: Önceki robotlara göre ucuz maliyetli ERRATIC ve PIONEER1 isimli gezer robotlar üretildi.

Oyuncak robotlar

1998: Robot oyuncak FURBY piyasaya çıktı.

1999: AİBO Sony tarafından ev oyuncak hayvanı olarak piyasaya sürüldü.

2000: ASİMO Honda tarafından piyasaya sürüldü,

2004: Sadece Kuzey Amerika’daki Robotik sektör 1,06 miyar dolarlık iş hacmine ulaştı.

2008: PHONİX isimli NASA robotu Mars’ta araştırmalar yapmaya başladı.

2008: Universal Robots’un e-serisi Cobot’lar piyasaya sürüldü.

2014: Böceklere DNA Bilgisayar nakledildi.

2014: Biyonik Kanguru FESTO tarafından tasarlanarak satışa sunuldu.

2016: Hyundai giyilebilir ilk robotu üretti.

2016: Sophia Hong Kong Merkezli Hanson Robotics tarafından dünyanın insansı ilk robotunu tanıttı,

2017: AGİLİTY ilk ürünü CASSİE arama kurtarma amaçlı olarak piyasaya sürüldü.

2018: Intuitive Surgicals’ın da Vinci SP ameliyat platformu kullanılmaya başlandı. (Sezgisel Cerrahi)

2021: Boston Dynamics’in Atlas robotunun bir sporcu gibi ‘parkur’ yapması.

Ve daha bunlara eklenecek niceleri…

Robot Bilimi; Peki Başlangıcı Ne Zaman? Bu soruya cevap bulduğunuzu umuyoruz. 🙂

#science #bilim #history #tarih #sophia #robot #robotik #cassie #cobat #furby #phonix #elcezeri #davinci #tarihlibilim

https://www.tarihlibilim.com/post/bilgisayar/

@tarihlibilim

The post Robot Bilimi; Peki Başlangıcı Ne Zaman? appeared first on Tarihli Bilim.