Bilimsel Bulgular Ne Diyor?

ChatGPT gibi büyük dil modelleri, kullanıcılarına hızlı, anlamlı ve organize bilgi sunma konusunda benzersiz kolaylıklar sağlarken; bu kolaylıkların insan beynindeki bilişsel süreçleri nasıl etkilediği sorusu giderek daha fazla önem kazanıyor. Günlük yaşamda düşünme, karar verme, yazma ve analiz yapma gibi zihinsel faaliyetleri kullanıcı yerine gerçekleştiren yapay zekâ araçlarının, özellikle “kendi başına düşünme” yeteneği üzerindeki etkileri bilimsel araştırmalarda sorgulanmaya başladı.

Bu kapsamda, bilişsel dışsallaşma (cognitive offloading) kavramı ön plana çıkmakta; bireyin düşünsel yükünü dış bir araca devretmesi, kısa vadede verimlilik sağlasa da uzun vadede zihinsel tembelliği teşvik edebiliyor.

Beyin Aktivitesinde Gerileme

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) Medya Laboratuvarı tarafından yapılan EEG (elektroensefalografi) temelli deneysel araştırma, ChatGPT’nin beyin aktivitesi üzerindeki etkisini doğrudan ölçmeyi amaçladı. Araştırmada üç farklı grup karşılaştırıldı. ChatGPT kullanıcıları, Google araması yapanlar ve yalnızca kendi beyin gücünü kullanan bireyler. Sonuçlar dikkat çekiciydi; ChatGPT kullanan bireylerde özellikle alfa ve beta dalgalarında anlamlı düşüş gözlemlendi. Bu dalgalar, dikkat, kısa süreli bellek ve zihinsel çaba ile doğrudan ilişkilidir. EEG bulguları, yapay zekâdan destek alan bireylerin daha az bilişsel çaba gösterdiğini ve beyinlerinin görev sırasında daha az aktif olduğunu ortaya koydu.

Hafıza, Özgünlük ve Sahiplenme

Nörofizyolojik ölçümler davranışsal gözlemlerle desteklendiğinde tablo daha da netleşiyor. Aynı çalışmada, katılımcılardan özgün metinler üretmeleri istendiğinde, ChatGPT kullananlar daha düşük özgünlük ve içerik sahiplenme düzeyi sergiledi. Ayrıca bu gruptakiler, ürettikleri metinleri hatırlama konusunda da başarısız oldu. Diğer yandan, sadece Google’dan bilgi arayan grup, bilgiyi zihinsel olarak işlediği için hem özgün metinler ortaya koydu hem de içeriklerine dair daha güçlü bir hafıza geliştirdi. Bu da gösteriyor ki yapay zekâ ile etkileşim, sadece içerik üretimini değil, öğrenmenin kalitesini ve kalıcılığını da etkiliyor.

Dengeli Kullanım İçin Bilimsel ve Pedagojik Öneriler

Elde edilen veriler, ChatGPT gibi araçların eğitim ve üretim süreçlerinde dikkatli ve dengeli kullanılması gerektiğine işaret ediyor. Araç, yaratıcı düşünmeyi teşvik edecek şekilde “yardımcı rol” üstlendiğinde faydalı olurken; doğrudan yanıt üreticisi olarak kullanıldığında zihinsel pasifliği pekiştirebiliyor. Bu nedenle uzmanlar, yapay zekânın “süreci kolaylaştırıcı bir eğitmen” olarak kullanılmasını öneriyor. Tıpkı hesap makinesinin matematiksel kavramları öğrenmeden önce değil, öğrendikten sonra kullanılması gibi. Eğitimciler ve kullanıcılar, ChatGPT’yi sadece bilgi sağlayan değil, düşünmeyi teşvik eden bir araç hâline getirmek için yapay zekâ okuryazarlığını geliştirmelidir.

ChatGPT gibi yapay zekâ destekli dil modelleri, kullanım kolaylığı ve hız avantajı sağlarken, kullanıcıların bilişsel çabasını azaltarak beyin aktivitesinde azalmaya neden olabilmektedir. MIT tarafından yapılan EEG tabanlı araştırmalar, bu tür araçların düşünme, dikkat ve hafıza süreçlerinde belirgin gerilemelere yol açabileceğini ortaya koymuştur. Ayrıca, özgünlük, içerik sahiplenme ve uzun süreli öğrenme gibi alanlarda da olumsuz etkiler gözlemlenmiştir. Bu nedenle, yapay zekânın günlük ve eğitimsel kullanımı mutlaka denge gözetilerek planlanmalı; bireylerin düşünsel yetilerini köreltmeden destekleyici biçimde tasarlanmalıdır. Yapay zekâdan fayda sağlamak, onunla nasıl etkileşime geçtiğimizle doğrudan ilişkilidir.

ChatGPT Kullanımı Beyin Aktivitesini Azaltıyor mu? Artık ne düşünüyorsunuz?

@tarihlibilim

The post ChatGPT Kullanımı Beyin Aktivitesini Azaltıyor mu? appeared first on Tarihli Bilim.

Bilgisayarlar önce devasa odalara sığmadı, sonra masamızın üstünde ardından dizimizin üstünde ilerleyen yıllarda cebimize girmeyi başardı. Artık kafamıza gözlük gibi takarak başımıza da girmiş olacak.

Önce Vision Pro’nun bizlere sunduğu Arttırılmış Gerçeklik ‘in kısa bir zaman yolculuğu…

Arttırılmış Gerçeklik

Artırılmış gerçeklik (AR) teknolojisinin temel kilometre taşlarından işte bazıları:

• 1968: İlk AR sistemi olan “Sword of Damocles” (Damokles’in Kılıcı) geliştirildi. Ivan Sutherland ve ekibi tarafından tasarlanan bu sistem, kullanıcıların gerçek dünyayı görüntülemelerine ve bilgisayar üretilmiş grafiklerle birleştirmelerine olanak tanıyordu. Ancak, bu sistem oldukça ağır ve karmaşıktı.
• 1990’lar: AR araştırma ve geliştirme çalışmaları hız kazandı. Özellikle Boeing ve General Electric gibi büyük şirketler, AR’nin endüstriyel uygulamalarını keşfetmeye başladılar.
• 2009: Geliştiriciler, artırılmış gerçeklik uygulamaları için ilk önemli platformlardan biri olan Layar’ı piyasaya sürdüler. Layar, kullanıcının akıllı telefon kamerası aracılığıyla gerçek dünyayı görüntülemesine ve üzerine bilgi eklemesine izin veriyordu.
• 2013: Google firması, Google Glass piyasaya sürüldü. Bu giyilebilir teknoloji, kullanıcıların gözünde bilgi görüntülemesine ve etkileşime girmesine olanak tanıyan bir AR cihazıydı.
• 2016: Pokémon GO, büyük çapta popülerlik kazanan bir artırılmış gerçeklik oyunu olarak piyasaya sürüldü. Bu oyun, gerçek dünya çevresini kullanarak sanal Pokémon’ları bulmayı ve yakalamayı içeriyordu.
• 2017: Apple, ARKit adlı bir AR geliştirme platformunu tanıttı. Bu, iOS uygulama geliştiricilerinin artırılmış gerçeklik özelliklerini uygulamalarına entegre etmelerine olanak tanıdı.
• 2020’ler: AR teknolojisi daha yaygın hale geldi ve birçok farklı sektörde kullanılmaya başlandı. Eğitim, eğlence, sağlık, perakende ve endüstri gibi çeşitli alanlarda AR uygulamaları geliştirilmeye devam ediliyor.

Bu, artırılmış gerçekliğin anahtar kilometre taşlarından bazılarıdır. Teknoloji hızla gelişmeye devam ediyor ve şimdi güncel bir haber ile devam edelim.

Apple Vision Pro nedir?

Apple’ın yeni favorisi mekânsal bilgi işlem çağının başlangıcını yapıyor. Vision Pro’nun ön siparişleri açıldı ve kısa sürede yaklaşık 200 bin adet satış yapıldığı iddia ediliyor. Teknoloji devi, karma gerçeklik gözlüğü için son 10 yılın en büyük donanımsal lansmanını hazırlıyor olarak kaydedildi.

Apple, ilk karma gerçeklik kulaklığı Apple Vision Pro’yu dünyaya tanıttı ve şirket bunu “uzaysal hesaplamanın” yeni bir dönemi olarak tanımlıyor. Özellikler, fiyat, işlevler gibi her şeyi size yeni Apple Vision Pro hakkında anlatacağız. Apple’ın gözlükleri öncelikle artırılmış gerçeklik üzerine odaklanıyor ve dijital içeriği gerçek dünyaya entegre ediyor. Apple Vision Pro, iddiaya göre “dijital alanı sürekli olarak fiziksel alanınızla harmanlıyor.” Apple Vision Pro’nun dikkat çeken özelliklerinden biri kontrolcülerin bulunmaması ve bu cihazın sesle, gözlerle (daha sonra tartışılacak göz takibi sayesinde) ve ellerle kontrol edilebilmesidir. Bu, gözlüklerin ofis kullanımı için oldukça mantıklı olduğunu belirtmektedir.

Apple Vision Pro’nun bazı özellikleri

Sürükleyici Eğlence

Apple, bu özelliği “kendi kişisel sinemanıza sahip olmak” olarak tanımlıyor. Nerede olursanız olun, ayarlanabilir bir sanal ekrana sahip olarak farklı içeriklerin keyfini çıkarabilirsiniz.

3D Fotoğraflar ve Videolar

Apple Vision Pro, 12 kamerası ve 6 mikrofonuyla video kaydedebilme ve mekânsal fotoğraf çekebilme özelliğine sahiptir. Bu özellik, anıların yakalanmasını ve daha sonra üç boyutlu olarak yeniden yaşanmasını sağlar.

Sanal Avatarlar

Apple Vision Pro, bir kamera kullanarak sanal bir avatar oluşturabilir veya diğer uygulamaları kullanabilir. Avatar, yüz ve göz hareketlerini algılayarak kullanıcının yüz ve göz hareketlerini daha gerçekçi bir şekilde kopyalayabilir.

Apple Vision Pro ile 3D Toplantılar

Facetime, Zoom gibi toplantılarının ayrıca avatarların kullanılabileceği kendi artırılmış gerçeklik versiyonları da olacak. Kullanıcılar, çağrı katılımcılarını önlerindeki ayrı pencerelerde görüntüleyerek bir toplantı yapabilecekler.

EyeSight

Kullanıcı, gözlüğünü taktığında harici bir ekran gözlerini dış dünyaya gösterebilir. Bu, Apple Vision Pro kullanıcıları arasındaki iletişimi kolaylaştırır. Kullanıcı tamamen sanal gerçekliğe daldığında, sistem lensleri siyah olarak görüntüler. Karma gerçeklikteyken ve dolayısıyla gerçek ortamı görürken, gözlerin bir temsili ortaya çıkar. Bu sayede çevredeki insanlar, kullanıcının kendileriyle etkileşime geçebileceğini bilir.

Bazı Özellikleri

Apple Vision Pro’nun ön kısmı camdan yapılmıştır ve onu ‘Işık Mührü’ne bağlayan alüminyum bir gövdeye sahiptir. Bu kısım, kullanıcının yüzüne oturur ve dış ışığı engeller.

Kayış, elastik kumaştan yapılmış olup, gözlükler küçük bir çark döndürülerek ayarlanabilir. Apple Vision Pro, karmaşık 3D deneyimlerine olanak tanıyan iki işlemciye sahiptir.

Apple M2, gelişmiş grafikler sağlar, VisionOS sistemini çalıştırır ve görsel algoritmaları işler. Ayrıca, yeni Apple R1 çipi kameralardan, sensörlerden ve mikrofonlardan gelen bilgileri işleyecek şekilde tasarlanmıştır ve yakalanan görüntüleri 12 milisaniyede iletebilir.

Apple Vision Pro’nun mikro OLED ekranları 23 milyon piksele sahip olup, her göz için 4K’dan üstün bir çözünürlük sunar. Takip sistemi, göz hareketleri hakkında kesin bilgi sağlamak için göze görünmez ışık desenleri yansıtan LED’ler ve kızılötesi kameralardan oluşur ve bu sayede denetleyici ihtiyacını ortadan kaldırır. El takibi, kullanıcının hareketlerini tahmin etmek için göz takibi ile birleştirilir, böylece niyetler daha doğru bir şekilde tespit edilir. İki ses bölmesi, kişiselleştirilmiş ses sağlar ve kullanıcının çevresinde olup biteni duymasını sağlar.

Uzamsal ses sistemi, ortama uyum sağlamak için sensörleri kullanarak ortamı analiz eder. Apple Vision Pro’nun pili haricidir ve ağırlığını azaltmak için kulaklığın gövdesine entegre edilmemiştir. Ancak gözlükler, tüm gün kullanım için elektriğe bağlanabilir. Apple Vision Pro, kullanıcıya özgü iris bilgisini analiz eder ve tanıyan bir güvenlik sistemi olan Optik Kimliğe sahiptir.

Metaverse dünyası, Sanal Gerçeklik Arttırılmış Gerçeklik tüm hepsi ile ilgili gelişmeler için bizi takip etmeye devam ediniz.

@tarihlibilim

https://www.tarihlibilim.com/post/metaverse/

https://www.tarihlibilim.com/post/gelecege-damga-vuracak-5-teknoloji-trendi/

https://www.tarihlibilim.com/post/klon-koyun-dolly/

https://www.tarihlibilim.com/post/bilgisayar/

The post Vision Pro nedir? appeared first on Tarihli Bilim.

Teknolojik ilerlemeler

Teknolojik ilerlemeler, eğitimden eğlenceye kadar geniş bir yelpazede insan hayatını dönüştürmeye devam ediyor. Bu dönüşümlerden biri, giyilebilir cihazların giderek daha yaygın bir şekilde kullanılmasıyla ortaya çıkıyor. Özellikle akıllı saatlerin popülerleşmesiyle başlayan bu trend, uyku düzeni, kalp ritmi ve genel sağlık takibi gibi önemli veri noktalarının izlenmesinde rol oynuyor.

Giyilebilir teknolojiler alanındaki bir diğer önemli gelişme ise akıllı gözlüklerin yükselişi. Metaverse projelerinin kilit bir unsuru olan artırılmış gerçeklik gözlükleri, teknoloji devlerinin bu alana yönelmesiyle daha da gelişiyor. Özellikle bu gözlükler, kullanıcıların çevrelerini zenginleştirerek etkileşim kurmalarını sağlıyor.

Apple şirketi, giyilebilir teknoloji alanındaki dikkat çekici gelişmelere öncülük ediyor. Şirketin karma gerçeklik gözlüğü Vision Pro, kullanıcılara telefonlarında gerçekleştirdikleri neredeyse her şeyi gözlük aracılığıyla yapma imkânı sunacak. 2 Şubat Cuma günü satışa çıkacak olan Vision Pro için ön siparişler ise 19 Ocak tarihinde başlayacak.

META gözlük tasarlamaya devam ediyor

Sosyal medya devi Meta, Facebook, Instagram ve WhatsApp gibi platformların ana şirketi olarak, giyilebilir gözlük teknolojilerindeki çalışmalarını hızlandırıyor. Yeni nesil Meta Smart Glasses adlı gözlükler için Ray-Ban ile ortaklık kuran Meta, güneş gözlüğü tarzında tasarımlar ortaya koyuyor. Bu akıllı gözlükler, üzerinde entegre mikrofon, hoparlör ve kamera bulundurarak, kullanıcılara hoparlörler aracılığıyla kulaklık olmadan müzik dinleme olanağı sunuyor.

Meta Smart Glasses, içerdiği kameralar sayesinde 1080 piksel çözünürlüğünde video çekme yeteneğiyle öne çıkıyor. Bu özellik, kullanıcıların Facebook veya Instagram üzerinden canlı yayın yapmalarına olanak tanıyor. Meta’nın giyilebilir teknoloji alanındaki bu yenilikleri, sosyal medya deneyimini daha etkileşimli ve yenilikçi hale getiriyor.

GOOGLE ağır kalıyor

Giyilebilir teknolojiler konusunda önem veren büyük teknoloji firmalarından bir diğeri olan Google, işletmeler ve geliştiriciler için 2019’da piyasaya sürdüğü Enterprise Edition 2 ile dikkat çekmişti. Ancak, bu akıllı gözlük modeli, bir süre satışta kaldıktan sonra Google tarafından 15 Mart 2023 tarihinde satışının durduruldu. Şirket, bu kararın nedenleri konusunda herhangi bir açıklama yapmamıştır.

Diğer bir büyük teknoloji şirketi olan Microsoft’un akıllı gözlük ürünü Hololens, daha çok kurumsal kullanımlara odaklanmış durumda. 2019 yılında ikinci versiyonu piyasaya sürülen Hololens, ABD ordusu dahil olmak üzere çeşitli sektörlerde kullanılmaktadır. Gözlüğün, yakın bir gelecekte üçüncü versiyonunun piyasaya sürülmesi beklenmektedir.

@tarihlibilim

https://www.tarihlibilim.com/post/metaverse/

https://www.tarihlibilim.com/post/bilgisayar/

https://www.tarihlibilim.com/post/robot-bilimi-peki-baslangici-ne-zaman/

https://www.tarihlibilim.com/post/vision-pro-nedir/

The post Giyilebilir teknolojilerde ‘gözlük’ rekabeti appeared first on Tarihli Bilim.