Bu soru size sorulduğunda muhtemelen aklınıza Edison ismi gelecek. Yıl konusunda net bir tarih vermeseniz de 1800’lerin sonu diyeceksiniz, biraz daha konuya hakimseniz, 1879‘da Thomas Edison tarafından icat edilmiştir diyebilirsiniz. Ampulün İcadı: Meğer Edison Değilmiş makalemiz başlıyor.

İlk Denemeler

İlkel atalarımız asırlar önce ucu tutuşturulan sopalar ile sonraları gaz lambası ile aydınlatma sorununu çözmüş, çok sonraları ise bugün bizim kullandığımız aydınlatma türleri kaşiflerin ellerinden geliştirilerek bizlerin kullanımına sunulmuştur. Bugün size ışığın keşfi Amerika’dan çok uzaklarda ve Edison’dan çok daha önce 1835 yılında İskoçya’da Dundee şehrinde James Bowman Lindsay tarafından desek.

Evet yine tarihe bilimsel bir yolculuk zamanı…

James Bowman Lindsay 1799 yılında İskoçya’da dünyaya gelmiş ve küçük yaşlardan beri bilime ilgi duyan biri olmuştur, çocukluğunda el dokumacılığı eğitimi almış olsa da ilerleyen yıllarda matematik, fizik ve astronomiye olan merakı onu 1829 yılında Watt Enstitüsü’nde Fen ve Matematik Öğretim Görevlisi olarak Dundee’ ye dönmesi ile sonuçlandı. Artık bilim konusunda araştırmaları ile tanınan bir mucit olarak da tanınmasını sağlamıştı.

Geliştirilmeler

Bugün kullandığımız akkor ampulden çok daha zayıf olsa da kullanmaya başladığı ampuller ilerleyen yıllarda çok fazlasıyla geliştirilecekti. Bugün yaşadığımız dönemde akkor ampul kullanımı oldukça azaldı, önce floresan sonra led kullanımı arttı. Öyle ki akkor ampul kullanımını yasaklayan devletler bile oldu. Brezilya, Venezuela, Birleşik Krallık ve Çin gibi daha birçok ülkede verimsiz olarak kabul edilerek kullanımdan kaldırılmıştır. Zaten yıllar içerisinde keşfetme arzusuyla akkor yerini floresana çoktan bırakmıştı.

Kompakt floresan ampul kıvrılmış cam boru ile sarılmış durağan argon gazlı cam çubuktur. 1856 yılında bu şekilde kullanılmaya başlanmış olsa da geliştirilmesi ve patentinin alınması zaman almıştır.

Flüoresan

1901 doğumlu Alman Bilim İnsanı Edmund Germer tarafından yüksek basınçlı bir buhar lambası icat etti, geliştirilmiş flüoresan lambayı ve yüksek basınçlı cıva buharlı lambayı geliştirmesi, daha az ısıyla daha ekonomik aydınlatmaya izin verdi. 1926 yılında patenti almak istemiş, 1927 patenti almıştır. Patent General Electric Company tarafından satın alınmıştır. Bu yeni ampulün evlerimize girmesi ise zaman almıştır, 1976 yılında küçültülüp, şekil verilerek ev ve iş yerlerinde yaygın kullanımı mümkün olmuştur.

Çalışma prensibi ise şu şekilde olmaktadır. Cam boru içerisinde bulunan durağan argon gazı ve az miktardaki sıvı halde cıva içeri elektrik akımı girdiğinde cıvanın atomlarına geçer, bu cıvayı buharlaştırır, cıva bu enerjiye tutunarak morötesi ışık halinde yayar. Bu morötesi ışık cam tüpün içindeki beyaz fosfor kaplamaya çarpınca morötesi ışıktan enerjiyi kaparak görünür bir ışık saçar, bu üretilen ışık, akkor ampulden gelen ışık ile aynı renktedir.

LED

Geçen yıllar içerisinde geliştirilen bu teknoloji çok sonraları yerini LED’e bırakmıştır. LED (Light-Emitting Diode, Işık Yayan Diyot) ise aslında icat ediliş bakımından yeni bir teknoloji değildir. Evet, LED ışık yayılması yine benzer tarihlerde Rusya’da o dönemki adı ile Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyetinde icat edildi. Oleg Vladimirovich Losev isimli bir radyo teknisyeni kullandığı diyotların yaydığı ışıkları fark ederek yeni bir şey keşfetmiştir. Yine bu keşfin gelişmeye, teknolojik müdahalelere ve evlerimize ulaşmasına zaman vardır. 1962 yılına gelindiğinde Amerika’da kullanımı yaygınlaşmış ve yıllarca var olmasına rağmen bilinirliliği bu tarihten sonra artmıştır. Sürekli geliştirilmeye çalışılan LED ampuller ile ilgili en yeni ve faydalı olan icat ise Verimli Mavi LED olmuştur.

2014 yılında biri Japon asıllı Amerikalı olan Shuji Nakamura ve diğer ikisi Japon olan Hiroşi Amano ve Isamu Akasaki tarafından keşfedilen bu Verimli Mavi LED yüksek parlaklığa ulaşabilmektedir ve en önemli özelliği ve Nobel Fizik Ödülü almalarına sebep olan çevre dostu bir icat olmasıdır.

Zaman akmaya devam ettikçe bizi ileride nelerin beklediğini bilmeden keşfetmeye devam… Ampulün İcadı: Meğer Edison Değilmiş makalemiz burada bitiyor, keyifle okuduğunuzu umuyoruz. 🙂

@tarihlibilim

#ampul #isigintarihi #lightbulb #Edison #led #floresan #edmundgermer #JamesBowmanLindsay #luminous #akkorampul #tarihlibilim

The post Ampulün İcadı: Meğer Edison Değilmiş. appeared first on Tarihli Bilim.

Fırçanın amacı

Diş hekimliğinde temel amaç, hastaların dişlerini temiz tutma, diş plağını ortadan kaldırma, diş çürümesi ve diş eti iltihabı olasılığını azaltma gibi ağız içi sağlık içeren konulardır. Biz insanlar maalesef tüm çabalarımıza karşın ağız içi hijyen konusunda yetersiz kalıyoruz.

Diş fırçası kullanımını da hatalı olunca iyi bir şey yapmaya niyetlendiğimiz bir konuda da hatalı davranmış oluyoruz.

Bunun eksikliğini ve daha başarılı bir diş fırçalama uygulanacağını fark eden Dr. Phillippe-Guy Woog tarihe bu müthiş buluşu kazandırarak bizlerin bir nevi eksikliğini tamamlamaya çalışmıştır.

Artık insanların dişlerini daha etkili ve verimli temizlemesi için bir araç bulunmuştur. Bunun daha ergonomik ve başarılı bir hale getirilmesi ise zamanla gerçekleşecektir. İnsanların daha az çaba ile dişlerini fırçalamasını sağlayan bu buluşun şimdi tarihini inceleyelim.

Tarihsel gelişimi

1954 yılında İsviçre’de Dr. Philippe-Guy Woog, Broxo şirketi için elektrikli bir diş fırçası tasarlamaya başlamasıyla başlayan hikâye. Bu hikâye zamanla değişim göstererek günümüze gelmiştir. Bu yeni buluşun başlangıçtaki amacı hareket kabiliyeti sınırlı, manuel diş fırçası kullanmakta zorlanan kişilerin kullanımına sunmaktı.

1956 yılına geldiğimizde Arthur Jean Held, bu yeni diş fırçasının manuel olana göre ne kadar başarılı olduğunu ve yanlış fırçalama konusunda hataya yer bırakmadığını fark edip bunu söylemesi ile popülerliği artmaya başlamıştır. Tam bir ağız hijyeni için daha verimli bir alternatif olarak elektrikli diş fırçasının kullanımı yıllar içerisinde artmıştır.

Evet, başlangıçta zayıf motor becerileri olan hastalar veya diş teli olan kişiler için tasarlanan diş fırçasının ilk konseptinden bu yana, başlangıçta hantal ve bazen sorunlu bir cihazı bir vazgeçilmeze dönüştürmeye yardımcı olan çok fazla teknolojik gelişme olmuştur. 1954 yılındaki ilk orijinal tasarımdaki temel sorun, gücü sağlamak için bir elektrik prizi kullanma zorunluluğuydu. General Electric, 1960’lı yıllarda pil kullanarak ilk taşınabilir elektrikli diş fırçasını tasarladı. Bu defada kaba boyutu ve pilin kısa ömrü nedeniyle fırçanın kullanımı zor ve pillerde değiştirilebilir değillerdi. Diş fırçası pili bittiğinde aletin yenisi ile değişmesi gerekiyordu. Bu da bu buluşu cazip kılmayan önemli bir ayrıntıydı. Gelişmeye ve değişmeye ihtiyacı olduğu çıktı.

Modern Elektrikli Diş Fırçaları

Günümüze ulaşana kadar elektrikli diş fırçaları çok uzun bir yol kat etti. Artık çoğu elektrikli diş fırçası uzun ömürlü ve şarj edilebilir piller kullanır ve bunların büyük bir kısmı kullanımı kolay ve şarj edilebilirdiler.

Bugünlerde kullanım biçimi olarak diş fırçası teknolojisine iki farklı yaklaşım vardır;

• Elektrik
• Sonic

Sonic diş fırçaları, dişleri dakikada 30.000 ila 40.000 vuruş hızında temizlemek için titreşim uygular. Bazı üreticiler, özellikle Oral-B, salınımlı ve dönen bir fırça hareketi kullanır. Diğer üreticiler, yan yana hareket eden ve daha çok klasik diş fırçasına benzeyen fırçalar yapar.

Her iki fırça da iyi performans gösterir. Sonic fırça ile mukayese edildiğinde, bu iki tip diş fırçalarken elin hareketini arttırarak dakikada 3.000 ila 7.500 devirde hareket eder. Normal bir diş fırçası tipik olarak dakikada 300 vuruş veya iki dakikalık bir fırçalama için 600 vuruş ölçer.

Temizleme konusunda oldukça etkilidirler, aynı zamanda dişlerdeki aşınmayı ve lekelenmeyi azaltırlar. Teknolojideki diğer gelişmeler, fırçalama süremizin uzunluğunu, fırçamızın başlığını ne zaman değiştirmemiz gerektiğini ve daha fazlasını değerlendirmemize yardımcı oluyor.

Elektrikli Diş Fırçası Kullanmak

Kulağa basit gelse de teknikte bazı farklılıklar olduğu için elektrikli diş fırçasıyla dişlerinizi nasıl fırçalayacağınızı öğrenmek önemlidir. Yeni başlayanlar için, bu fırçalar işin çoğunu sizin için yapacak şekilde tasarlanmıştır. Temel fikir, fırçayı dişler ve diş etleri boyunca yönlendirmektir, fırçalama eyleminin temizliği yapmasına izin verin.

Elektrikli fırçayı doğru şekilde kullanmanın anahtarı, iki dakika boyunca fırçalamayı planlamaktır. Başka bir deyişle, ağzınızın her çeyrek bölümü için 30 saniye bekleyin. Sol ve sağ alt ve sol ve sağ üst, çoğu fırçanın, her 30 saniyede bir sizi uyaracak yerleşik bir zamanlayıcısı vardır ve bazıları iki dakika sonunda kendiliğinden durur.

Fırçalarken çok fazla baskı uygulamak gerekli değildir. Bu temizleme araçları çok az basınçla harika bir iş çıkarır. Aslında, bazı fırçalarda, çok fazla basınç uygulandığında fırçayı uyaran yerleşik bir basınç sensörü bulunur. Uygulandığında düzenli, mantıklı ve eksiksiz bir diş temizliği yapan bir fırçalama prosedürü vardır. Bu süreç biraz öğrenme eğrisi içerir çünkü elektrikli diş fırçası kullanmak manuel fırçadan farklı hissettirir.

Bazı profesyoneller, yeni başlayan kullanıcılara fırça hissine alışabilmeleri ve doğru kullanmayı öğrenebilmeleri ve teknik geliştirebilmeleri için diş macunu olmadan fırçalamaya başlamalarını tavsiye eder. Fırça temizleme işini yapar ve daha sonra gargara kullanımı nefesi tazeler.

Elektrikli diş fırçası kullanma adımları, istisnalar dışında manuel fırça ile kullanılanlara benzer:

Fırçayı elle ileri geri hareket ettirmek yerine nazikçe yönlendirme ihtiyacı fazla vurgulanamaz.

Önce dişlerin dış kısımlarından başlayarak ağzın dörtte birini fırçalayın. Fırçayı, dişin şeklini ve diş eti çizgisini izleyerek her dişin yüzeyi etrafında nazikçe yönlendirin. Her bölüm için 30 saniye ve her diş için 5 ila 10 saniye bekleyin. Diş etlerini ve diş eti çizgisini fırçalamak için fırçayı 45 derecelik bir açıyla eğin.

Aynı işlemi iç çeyreklerle de takip edin. Her iki bölgede de dişlerin arasını iyice fırçaladığınızdan emin olun.

Bir sonraki adım, ağzın her iki tarafındaki dişlerin sıklıkla gözden kaçan ısırma yüzeylerini arkadan fırçalamak ve nefesi tazelemeye yardımcı olmak için ileri doğru hareketler kullanarak dili ve damağı fırçalamak da önemlidir.

Şarjlı Diş Fırçası Çalışma Prensibi

Şarjlı diş fırçaları, kıllarının otomatik hareket etmesi için küçük bir motora sahiptirler. Pildeki elektriksel potansiyel enerjinin dönme kinetik enerjisine dönüşmesi, günlük hayatta karşılaştığımız teknolojinin bir kısmına benzemektedir. Pil motordaki bobinden akım geçmesini sağlar, bobin küçük bir mıknatısın iki kutbu arasına yerleştirilmiştir. Şarja takılı fırçanın kablosu içindeki akım manyetik bir akım oluşturur. Bu akım mıknatısın bir kutbu tarafından itilip, diğer taraftan çekilmesiyle bobinin dönmesini sağlar. Bobin ortasından geçen bir çubuğa bağlıdır ve bobin dönünce çubukta dönmeye başlar. Bir anahtar mekanizmasıyla hareketin yönü değiştirilebilir ve ters yönde hareket etmesi de sağlanır. Merkezinden dışından gelen bir başka çubukla diş fırçasının iç motorunun dönme hareketi ileri-geri hareketine dönüştürülür. Böylece kılların dişlerin arasında serbest dolaşımı gerçekleşmiş olur. Keyifle okuduğunuzu umuyoruz.

Şarjlı Diş Fırçası makalemizi keyifle okuduğunuzu umuyoruz. 🙂

@tarihlibilim

#ağızbakımı #dent #broxo #PhilippeGuyWoog #history #science #GeneralElectric #ArthurJeanHeld #tarihlibilim

The post Şarjlı Diş Fırçası appeared first on Tarihli Bilim.