Leon Theremin, 1896 yılında doğdu ve kariyerinin erken dönemlerinde kapasitansın uygulamaları üzerinde çalışarak başladı. Elektrik yükü taşıyan cisimlerin birbirlerine yaklaşmasıyla oluşan elektrik alanlarını keşfeden Theremin, bu prensibi kullanarak 1920’lerde Radyo Bekçisi adını verdiği bir cihaz icat etti. Bu cihaz, kapasitif bir sensör kullanarak insan vücudunun yaklaşımını algılayabiliyordu. Theremin’in en bilinen icadı olan “etherphone” ya da yaygın olarak bilinen adıyla “Theremin“, 1920’lerde ve 1930’larda Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde birçok konserde yer aldı ve popülerlik kazandı. Ayrıca, Rolling Stones ve Led Zeppelin gibi gruplar tarafından şarkılarında kullanıldı ve birçok filmde ve televizyon dizisinde müziğin parçası oldu.

Kaçırılması

Tarihçiler, Theremin’in 1938’de Sovyetler Birliği’ne dönme tercihi ya da gizli polis tarafından kaçırılması konusunda anlaşamamaktadır. Ancak, ülkesine geri döndüğünde hapse atıldı. Stalin, başlangıçta Leon Theremin’in idamını istemiş olsa da sonradan müzisyenin yeteneklerinin daha fazla keşfedilmesine karar verdi. Bu süreçte, Theremin’in icat ettiği bir dinleme cihazı* olan “Şey” ortaya çıktı. Bu cihaz, ahşap bir mührün içine yerleştirilen ve hiçbir güç kaynağı gerektirmeyen basit bir dinleme cihazıydı. Theremin’in yaşamı, sonraki yıllarda müziğe geri dönmesine rağmen, savaş öncesindeki heyecanı tekrar yakalayamadı. Hayatının sonlarına doğru, Moskova Müzik Konservatuarı tarafından kovuldu ve laboratuvarı kapatıldı. Ancak, Theremin’in keşifleri ve icatları, bugün hala teknoloji ve bilim dünyasında etkisini sürdürmektedir.

Leon Theremin’in icatlarının etkisi, yıllar geçtikçe artarak devam etti. Amerika Birleşik Devletleri, “Şey” adlı dinleme cihazını keşfettikten hemen sonra, benzer teknolojilere sahip cihazlar geliştirmeye başladı. Ayrıca, Theremin’in popülaritesi, 1994 yılında bir belgeselin yayınlanmasının ardından hızla arttı. Bu belgesel, Theremin’in hayatını ve çalışmalarını geniş kitlelere tanıttı ve enstrümanın yeniden popüler hale gelmesine katkı sağladı. Theremin’in icatları, günümüzde dahi tıp, teknoloji ve müzik gibi birçok alanda etkili bir şekilde kullanılmaktadır ve mirası, onun ölümünden sonra bile yaşamaya devam etmektedir.

@tarihlibilim

*dinleme cihazı; İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinden sonra, Rus okul çocukları, ABD büyükelçisine dostluklarını göstermek amacıyla, Amerika Birleşik Devletleri’nin ulusal sembollerinden biri olan mührün ahşap bir kopyasını hediye ettiler. Ancak, bu masum jestin arkasında gizlenmiş bir sürpriz vardı. Mührün içine, son derece ustaca tasarlanmış minik bir dinleme cihazı yerleştirilmişti. Bu cihaz, kartalın gagasının arkasına yerleştirilmişti ve oldukça gizli bir şekilde çalışıyordu. Bu dinleme cihazı, rutin kontroller sırasında bile fark edilmeyi başardı ve gerçek ortaya çıkmak için tam sekiz yıl gerekti. Bu olay, elektronik casusluğun yeni bir çağının başlangıcını işaret etti ve elektronik böceklerin kullanımı konusunda yeni bir dönemi başlattı.

The post Leon Theremin appeared first on Tarihli Bilim.

Theremin enstrümanı, elektronik müziğin öncülerinden biri olarak kabul edilir. Keşfi ve gelişimi, müzikal peyzajı kökten değiştirmiş ve bilim ile sanat arasındaki sınırları bulanıklaştırmıştır. Önce keşif…

1920’ler: Keşif ve Gelişim

1920‘lerin başında, Rus mucit ve besteci Lev Sergeyeviç Termen (daha yaygın olarak Leon Theremin olarak bilinir), müzik ve bilim arasında benzersiz bir köprü oluşturan icadıyla müzik tarihinde dönüm noktası yarattı. Theremin, elektromanyetik prensipleri kullanarak çalışan, elektrik alanlarına duyarlı antenlerle donatılmış bir enstrümandır. Theremin’in bu erken versiyonu, elektronik müziğin öncüsü olma potansiyelini yansıtıyordu ve kısa sürede müzik dünyasında büyük ilgi uyandırdı.

1928: Amerika’ya Gelişi

1928 yılında, Theremin’in Amerika Birleşik Devletleri’ne getirilmesi, elektronik müziğin Amerika’daki yaygın kabulünü hızlandıran önemli bir kilometre taşı oldu. Bu dönemde, Theremin’in Amerika’daki varlığı, özellikle New York’ta düzenlenen konserler ve sergiler aracılığıyla büyük bir ilgi gördü. Özellikle sanatçıların ve müzisyenlerin ilgisini çeken bu enstrüman, Amerikan halkı arasında da büyük bir merak uyandırdı ve elektronik müziğin popülerliğinin artmasına katkıda bulundu. Amerika’daki Theremin konserleri ve sergileri, enstrümanın teknik özelliklerini ve yaratıcı potansiyelini göstererek, müzikseverler üzerinde derin bir etki bıraktı ve Theremin’in Amerika’da önemli bir müzikal fenomen haline gelmesine zemin hazırladı. Peki, nasıl çalışıyordu?

Çalışma Prensibi

Theremin’in çalışma prensibi, elektromanyetik alanların kullanımına dayanır ve bu, enstrümanın benzersiz ses üretimini sağlayan temel unsurlardan biridir. Bir Theremin enstrümanı, genellikle iki adet elektrik alanına duyarlı anten içerir. Birinci anten, çoğunlukla oyuncunun sağ eliyle kontrol edilen ve enstrümanın ses şiddetini belirleyen bir antendir. Bu anten etrafında yapılan el hareketleri, elektrik alanındaki değişiklikleri algılar ve buna bağlı olarak ses şiddetini ayarlar. Diğer anten ise, genellikle oyuncunun sol eliyle kontrol edilir ve sesin tonunu belirler. Sol elin bu anten üzerindeki pozisyonu, enstrümanın çıkardığı sesin tonunu değiştirir. Bu şekilde, bir Theremin çalıcısı, ellerini antenlerin etrafında hareket ettirerek istenilen müziği oluşturabilir ve bu özel enstrümanın eşsiz ses dünyasını keşfedebilir. Etkileyici değil mi?

Bilimsel Temelleri

Theremin, elektromanyetizma ve elektronik devrelerin temel prensiplerine dayanır ve bu, enstrümanın işleyişindeki bilimsel temelleri oluşturur. Elektromanyetik alanlar, enstrümanın antenleri vasıtasıyla algılanır. Antenler, çevredeki elektrik alanlarını yakalar ve bu bilgi elektronik devreler aracılığıyla işlenir. Elektronik devreler, antenlerden gelen sinyalleri ses sinyallerine dönüştürerek, çeşitli frekanslarda ve şiddetlerde müzikal sesler üretirler. Bu sayede, Theremin çalıcısı ellerini antenlerin etrafında hareket ettirerek, sesleri kontrol edebilir ve istenilen müzikal ifadeleri oluşturabilir.

Günümüzde, Theremin hala birçok müzisyen tarafından kullanılmakta ve elektronik müzik sahnesinde önemli bir yer işgal etmektedir. Enstrüman, elektronik müziğin gelişiminde bir dönüm noktası olarak kabul edilir; çünkü geleneksel enstrümanlardan farklı olarak elektronik prensiplere dayanır ve benzersiz bir ses paleti sunar. Theremin’in kullanımı, bilim ile sanat arasındaki etkileşimi yansıtan nadir örneklerden biridir; çünkü hem bilimsel prensiplere dayanırken hem de sanatsal ifadenin bir aracı olarak hizmet eder. Bu nedenle, Theremin, hem müzikal hem de bilimsel bir fenomen olarak değerlendirilir ve günümüzde de ilgiyle kullanılmaya devam etmektedir. Birçok müzisyen demişken bazılarından bahsetmek yerinde olacaktır.

Theremin enstrümanını çalan bazı ünlü müzisyenler:

• Clara Rockmore: Theremin’in en ünlü çalgıcılarından biri olan Clara Rockmore, enstrümanın potansiyelini keşfetmiş ve klasik müzik repertuarını Theremin ile yorumlamıştır. Onun çalışmaları, Theremin’in ciddi bir müzik enstrümanı olarak kabul edilmesine büyük katkı sağlamıştır.

• Léon Theremin: Tabii ki, Theremin’in mucidi Léon Theremin kendisi de enstrümanı ustalıkla çalabilen bir müzisyendi. Hem icat ettiği enstrümanın gelişimine katkıda bulunmuş hem de birçok konserde enstrümanı çalmıştır.
• Lydia Kavina: Clara Rockmore’un öğrencisi olan ve kendisi de ünlü bir Theremin çalgıcısı olan Lydia Kavina, enstrümanı klasik müzikten çağdaş müziğe kadar geniş bir yelpazede icra etmiştir. Ayrıca, Theremin’in popülerleşmesine önemli katkıları olmuştur.
• Pamelia Stickney: Elektronik müzik sahnesinde tanınmış bir isim olan Pamelia Stickney, Theremin’i modern ve yenilikçi bir şekilde kullanarak benzersiz sesler ve melodiler yaratmıştır. Kendine özgü tarzı ve yetenekli performansları ile dikkat çekmektedir.

Bu müzisyenler, Theremin enstrümanını ustalıkla çalan ve farklı müzik türlerinde kullanarak enstrümanın çeşitli yönlerini gösteren önemli figürlerdir.

Theremin enstrümanı nasıl çalışır? Makalemizi keyifle okuduğunuzu umuyoruz. 🙂

@tarihlibilim

The post Theremin enstrümanı nasıl çalışır? appeared first on Tarihli Bilim.

Elektrik

Elektriğin kökenine dair, eski Yunanlılar, kehribara sürtülen bir parçanın küçük maddeleri çektiğini gözlemlemişlerdir. Bu nedenle, ‘elektrik‘ terimi, Eski Yunanca’da kehribar anlamına gelen ‘elektron‘ kelimesinden gelir. Bu kelime daha sonra Latince’de ‘kehribar gücü‘ anlamına gelen ‘electria‘ya dönüşmüştür. Sonrasında dünya dillerine benzer bir biçimde yayılmıştır.

Antik Yunanlılar, kehribarla sürtünme etkisine ek olarak, cam parçasını ipekle ovduklarında benzer sonuçların ortaya çıktığını gözlemlemişlerdir. Bu durumu günümüz diliyle ifade etmek gerekirse, o dönemde öğrenilenleri şu 3 maddede özetlemek mümkündür:

• Malzemeleri birbirine sürtmek elektrik yükünün oluşmasına neden olur.
• Genel olarak pozitif ve negatif olarak adlandırdığımız iki tür elektrik yükü vardır.
• Aynı yükler birbirini iter ve farklı yükler birbirini çeker.

Manyetizma

Eski Yunanlılar, elektrik fenomenini gözlemledikleri gibi, manyetizma konusunda da ilginç bulgular elde etmişlerdir. Örneğin, Miletli Thales, lodeston adı verilen manyetik taşların (mıknatıs taşlarının) demir parçalarını çektiğini fark etmiştir. Bu dönemde, manyetik fenomenlerin temelinde yatan prensipler tam olarak anlaşılmamış olsa da bu gözlemler ilerideki araştırmalar için bir temel oluşturmuştur.

Ancak, elektrik ve manyetizma fenomenleri, 18. yüzyıla kadar tam anlamıyla bir araştırma konusu olarak ele alınmamıştır. Bu dönemde, bilim insanları ve filozoflar, bu fenomenlerin doğası hakkında farklı teoriler ortaya atmışlardır. Ancak deneysel yöntemlerle sistematik olarak araştırılmamışlardır.

Örneğin, Yunan filozoflarından Aristoteles, manyetizmayı yıldızların hareketlerine bağlamıştır. O doğanın temelini oluşturan dört element (ateş, hava, su, toprak) arasındaki etkileşimler olarak açıklamıştır. Benzer şekilde, elektriği de statik elektrik olgusunu yanıp sönen ateşlerin ruhlarına bağlayan bir açıklama getirmiştir.

18.yüzyıl ve sonrası

18.yüzyılın başlarında, elektrik ve manyetizmanın modern bilimsel araştırma konuları haline gelmesiyle birlikte, bu fenomenler üzerindeki anlayışımız hızla gelişmeye başlamıştır. Özellikle, Benjamin Franklin‘in yıldırımın elektriksel doğasını açıklaması ve Hans Christian Ørsted‘in manyetizmanın elektrikle ilişkisini keşfetmesi gibi dönüm noktaları, bu dönemi belirlemiştir.

Bir başkası da Coulomb’dur. Charles-Augustin de Coulomb, 18.yüzyılın sonları ve 19.yüzyılın başlarında, elektrik ve manyetizma alanlarında önemli bir fizikçi ve mühendis olarak tanınır. Yaptığı çalışmalarla adından söz ettiren Coulomb, özellikle elektrik yüklerinin birbirleri üzerindeki etkilerini araştırarak Coulomb Yasası‘nı formüle etmiştir.

1785 yılında keşfettiği Coulomb Yasası, iki elektrik yükünün birbirlerini çekme veya itmeye eşit ve zıt yönlü bir kuvvet uyguladığını ifade eder. Bu yasa, elektrik alanındaki etkileşimleri matematiksel olarak açıklamamızı sağlamıştır. Ayrıca elektrik yüklerinin davranışlarını anlamamıza büyük katkı sağlamıştır.

Ayrıca, Coulomb’un manyetizma üzerine yaptığı çalışmalar da önemlidir. Manyetik alanlar ve manyetik materyaller arasındaki etkileşimleri inceleyerek, manyetizma alanında da değerli katkılarda bulunmuştur.

Günümüzde elektrik ve manyetizma

Günümüzde elektrik ve manyetizma alanında yapılanlar:

• Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının artmasıyla birlikte, elektrik üretimi ve depolama sistemlerinde önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Güneş ve rüzgâr enerjisi gibi kaynaklardan elde edilen elektriğin daha verimli bir şekilde depolanması ve kullanılması için çeşitli araştırmalar yürütülmektedir.
• Süper iletken malzemelerin geliştirilmesi, elektrik akımını direnç olmaksızın iletebilen malzemelerin araştırılması ve kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu malzemelerin kullanımı, enerji iletiminde kayıpların azaltılması ve daha verimli elektrik sistemlerinin oluşturulması açısından büyük potansiyel sunmaktadır.
• Manyetik malzemelerin yapısal ve fonksiyonel özelliklerinin araştırılması, manyetik veri depolama sistemlerinin, manyetik sensörlerin ve manyetik tıbbi cihazların geliştirilmesine olanak sağlamaktadır.
• Elektriksel ve manyetik alanların insan sağlığı üzerindeki etkilerinin araştırılması, elektrik ve manyetizma alanında önemli bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Bu çalışmalar, elektromanyetik alanların insan vücudu üzerindeki etkilerini anlamak ve bu alanlardan kaynaklanan potansiyel riskleri belirlemek için önemlidir.
• Kuantum manyetizması ve elektroniğin geliştirilmesi alanındaki araştırmalar, gelecekteki kuantum bilgisayarlar ve kuantum iletişim sistemleri gibi teknolojilerin geliştirilmesine yol açabilir. Aynı şekilde, kuantum mekaniği prensiplerinin elektronik cihazların daha küçük, daha hızlı ve daha güçlü hale getirilmesi için kullanılması üzerine yapılan çalışmalar da devam etmektedir.

Elektrik ve Manyetizma makalemizi beğenerek okuduğunuzu umuyoruz. 🙂

@tarihlibilim

The post Elektrik ve Manyetizma appeared first on Tarihli Bilim.

İlk denemeler

Paratoner, ilk olarak 18. yüzyılın ortalarında keşfedildi. Statik elektrik hakkında bilgi birikimini kullanmayı seçen Franklin, bunun açıklanabilir bir şey olduğunu fark eden ilk kişi oldu. Benjamin Franklin, yıldırımları çekmek için metal bir ucu bulunan bir çubuğun tepesine bir uç yerleştirerek paratoneri icat etti. Bu Şimşek Deneyi olarak ta bilinir. Franklin’in bu buluşu, yapıları yıldırımın zararlarından korumak için önemli bir adım oldu. Eğer o yıllarda bir Nobel ödülü verilseydi, kesinlikle bu icat ile Franklin ödülün sahibi olurdu.

19.yüzyıl

Paratonerlerin gelişimi, Franklin’in buluşundan sonra hızla ilerledi. 19. yüzyıl boyunca, bilim insanları paratonerlerin tasarımını ve etkinliğini artırmak için çalıştılar. Metal direklerin yanı sıra, binaların çatılarına ve yüksek noktalara yerleştirilen paratonerler de yaygınlaştı.

Bu tarihlerde yaşanan olaylar gerçekten ilgi çekicidir. İngilizler Amerika’dan gördükleri paratoneri yararlı bir icat olarak görüp, kullanmaya ve geliştirmeye çalıştı. Fransızlar bu icadı Tanrıya karşı gelme, meydan okuma olarak yorumlamışlardır. Bu sebeple kilise binalarının yüksek yerlerine çok genç keşiş çıkıp, fırtına sırasında Çan çalmak ve halkı uyarmak isterken yıldırım çarpması sonucu ölmüştür. İlerleyen yıllarda çalışmalar yaygınlaşmış ve ölümler azalmıştır.

Yakın yüzyıl

20.yüzyılın başlarında, paratonerlerin tasarımı ve malzemeleri üzerinde yapılan araştırmalar, daha etkili ve güvenilir paratoner sistemlerinin geliştirilmesine yol açtı. Yalıtkan malzemelerin kullanımı, paratonerlerin performansını artırdı ve yıldırımın zararlı etkilerini en aza indirmeye yardımcı oldu.

Günümüzde, paratoner teknolojisi oldukça gelişmiş durumdadır. Modern binaların çoğu, yıldırımın etkilerini azaltmak için entegre paratoner sistemleri ile donatılmıştır. Ayrıca, iletişim kuleleri, elektrik hatları ve diğer önemli altyapılar da yıldırımın neden olabileceği zararları önlemek için paratonerlerle korunmaktadır.

Son gelişmeler

Son yüzyılda paratoner teknolojisinde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, paratoner tasarımı ve malzemelerinde bir dizi yenilik gerçekleşmiştir.

Bu gelişmelerden biri, aktif paratoner sistemlerinin geliştirilmesidir. Aktif paratonerler, yıldırımın yere düşmeden önce bulutun yüksek kısmına enerji vererek yıldırım deşarjını tetikleyen sistemlerdir. Bu yaklaşım, yıldırımın daha güvenli bir şekilde boşalmasını sağlayarak yapıların ve altyapının korunmasına çok önemli ölçüde katkıda bulunmaktadır.

Ayrıca, modern malzeme bilimi ve mühendislik teknolojilerinin ilerlemesiyle birlikte, paratonerlerin yapıldığı malzemelerin dayanıklılığı ve iletkenliği artmıştır. Bu, paratonerlerin daha uzun ömürlü ve etkili olmasını sağlamaktadır.

Son olarak, paratonerlerin daha akıllı ve otomatik hale getirilmesine odaklanan araştırmalar da önemli bir alandır. Sensörler ve veri analitiği kullanılarak, paratonerlerin yıldırım riskini daha iyi değerlendirmesi ve gerektiğinde otomatik olarak devreye girmesi sağlanabilir.

Bu gelişmeler, paratoner teknolojisinin etkinliğini artırarak yapıların ve altyapının yıldırımın zararlarından daha etkili bir şekilde korunmasına katkıda bulunmaktadır.

Ve sonuç olarak, paratonerlerin keşfi ve gelişimi, yapıları yıldırımın zararlarından korumak için kritik bir önemi vardır. Franklin’in basit buluşundan günümüzün karmaşık paratoner sistemlerine kadar, sürekli araştırma ve geliştirme süreci, yıldırımın oluşturabileceği tehlikeleri minimize etmede önemli bir rol oynamıştır.

@tarihlibilim

The post Paratonerlerin Keşfi appeared first on Tarihli Bilim.

1877’de Edison, Alexander Graham Bell‘in telefonla ilgili çalışmalarını büyük ölçüde geliştiren bir telefon vericisi üzerinde çalıştı. Vericisi, seslerin standart telefon hatları üzerinden daha yüksek sesle ve daha net bir şekilde iletilmesini mümkün kıldı.

Edison, telgraf ve telefon deneylerinin ardından 1877’de fonografı icat etti. Sesin hızla bir kâğıt parçasına kaydedilebileceğini düşünerek alüminyum folyo ile kaplı bir silindiri, diyaframı ve iğnesi olan bir makineye dönüştürdü. Edison, fonografıyla “Mary’nin küçük bir kuzusu vardı” ifadesini kaydettiğinde, makine bu ifadeyi tekrarlayarak hayranlık uyandırdı.

1878’de kurulan Edison Speaking Phonograph Company, fonografın yenilik değerinin azalmasıyla birlikte Edison’ın dikkatini başka konulara çevirmesine neden oldu.

Elektrik ve Edison

1878’de elektrikli ışık sistemine odaklanan Edison, fonografı neredeyse on yıl unuttu. 15 Kasım’da The Edison Electric Light Co’yu kurarak elektrik lambalarıyla ilgili deneyler yaptı. Patentleri şirkete devretti ve büyük bir hisse senedi aldı. Laboratuvar, 1879’a kadar sadece bir akkor ampul değil, aynı zamanda bir şehri aydınlatmak için tasarlanan bir elektrikli aydınlatma sistemi üzerinde çalıştı. Laboratuvar, kömürleşmiş iplik filamanının uzun ömürlü bir ampul için kilit rol oynadığını kanıtlayarak, bu bulguları lambaları yerleştirerek ve yılbaşı gecesi özel bir halka açık sergi düzenleyerek paylaştı.

Edison, yeni uğraşının uygulanabilirliğini kanıtlamak için 1882’de Manhattan’ın finans bölgesindeki Pearl Caddesi’nde Belediye Binası ve iki gazetenin bulunduğu yerde ilk ticari elektrikli ışık sistemi kurdu. Başlangıçta 400 lamba kullanılırken, sadece bir yıl sonra 513 müşteri tarafından 10.300 lamba kullanılmaktaydı.

Edison, elektrikli aydınlatma sistemi için gerekli aparatı üretmek ve işletmek üzere birkaç şirket daha kurdu:

Geliştiriliyor

Mary, muhtemelen bir beyin tümöründen 9 Ağustos 1884’te öldü. 24 Şubat 1886’da Edison, Mina Miller ile evlendi ve West Orange, New Jersey’de büyük bir malikaneye taşındı. Edison ve Mina’nın kendi aileleri olduğu için, Edison’un ilk evliliğinden olan çocukları (Madeleine – 1888 doğumlu, Charles – 1890’da, ve Theodore – 1898’de), babalarının yeni hayatından uzaklaştı. Mary genellikle evde kalan ve hasta olan biri iken, Mina topluluk grupları, sosyal etkinlikler ve hayır kurumlarına zaman ayıran aktif bir kadındı. Aynı zamanda, kocasının genellikle umursamaz kişisel alışkanlıklarını düzeltmeye çabalar gösterirdi.

1887’de Edison, West Orange, New Jersey’de yeni ve daha büyük bir laboratuvar inşa etti. Tesis, bir makine atölyesi, fonograf ve fotoğraf bölümleri, bir kütüphane ve metalurji, kimya, ağaç işleri ve galvanometre testleri için yardımcı binalar içeriyordu.

Edison, fonograf üzerindeki çalışmalarını ihmal ederken, Chichester Bell ve Charles Sumner Tainter, grafofon adını verdikleri gelişmiş bir makine geliştirdi. Temsilciler, Edison’ı makine üzerinde bir ortaklık için ikna etmeye çalıştı, ancak Edison sadece fonografun kendi icadı olduğunu düşünerek iş birliği yapmayı reddetti. Bu yarışma, Edison’u fonograf çalışmalarına devam etmeye yönlendirdi ve 1887’de kendi fonografında Bell ve Tainter’ın yöntemlerini benimsedi.

Fonograf Pazarlanıyor

Öncelikle bir iş dikte makinesi olarak pazarlandı. Jesse H. Lippincott, fonograf şirketlerinin çoğunun kontrolünü ele geçirerek 1888’de North American Phonograph Co.’yu kurdu. İş karlı olmadı, Lippincott hastalanınca, Edison yönetimi devraldı. 1894’te North American Phonograph Co. iflas etti, Edison icadının haklarını geri aldı. 1896’da, ev eğlencesi için fonograflar yapmak amacıyla National Phonograph Co.’yu kurdu. Edison, fonograf ve silindir kayıtlar üzerinde iyileştirmeler yaparak Blue Amberol adlı kırılmaz bir silindir rekorunu piyasaya sürdü. 1912’de, disk fonograf piyasaya sürüldü. Edison diskleri, yalnızca Edison fonograflarında çalınmak üzere tasarlandı ve dikey yerine yanal olarak kesildi. Ancak, şirketin düşük kaliteli kayıtları seçme konusundaki itibarı başarıyı engelledi. Radyo rekabeti 1920’lerde işleri kötüleştirdi ve Edison disk işi 1929’da üretimi durdurdu.

Hareketli resimler

1888’de Edison, West Orange’da Eadweard Muybridge’in zoopraxiscope’unu inceledi ancak Muybridge ile çalışmayı reddederek kendi sinema kamerası üzerinde çalışmaya karar verdi. Edison’un ortağı William KL Dickson, Kinetograph adlı hareketli görüntü kamerası ve Kinetoscope adlı görüntü gözetleme deliği izleyiciyi icat etti. Kinetoscope salonları 1894’te New York’ta açıldı ve kısa süre sonra diğer şehirlere yayıldı.

1893’te, West Orange’da Black Maria adlı bir sinema stüdyosu açıldı ve kısa filmler üretildi. Edison, gözetleme deliği izleyicileriyle daha fazla kâr elde etme konusunda isteksizdi. Dickson, Edison’dan ayrılarak American Mutoscope Co.’yu kurdu ve Vitascope adlı bir projektör geliştirdi. 1896’da Vitascope büyük ilgi gördü, ancak Edison ve diğer sinema şirketleri arasında patentler konusunda yasal savaşlar başladı. Edison, Motion Picture Patents Co.’nun kurulmasıyla çeşitli şirketlere lisans verdi, ancak mahkemeler bu şirketi haksız bir tekel olarak gördü. 1913’te Edison, sesi filme senkronize etmeye çalıştı ancak Kinetofon sistemi mükemmel olmadığı için 1915’te ortadan kayboldu. 1918’de Edison, sinema filmi alanındaki ilgisini sona erdirdi.

https://www.tarihlibilim.com/post/thomas-edison/

https://www.tarihlibilim.com/post/telefonun-icadi/

https://www.tarihlibilim.com/post/ampulun-icadi-meger-edison-degilmis/

https://www.tarihlibilim.com/post/telgraf-ne-zaman-kesfedildi/

The post Fonograf appeared first on Tarihli Bilim.

Önce Thomas daha hayatta değilken ailesinden biraz bahsedelim ve bu şekilde bir giriş yapalım.

Thomas A. Edison’un ataları, Amerikan Devrimi sırasında İngiliz tahtına olan sadakatleri onları Kanada, Nova Scotia’ya götürene kadar New Jersey’de yaşadılar. Oradan, sonraki nesiller Kanada Ontario’ya taşındı ve 1812 Savaşı’nda Amerikalılarla karşı savaştı. Thomas Edison’un annesi Nancy Elliott, ailesi Kanada’ya taşınana kadar aslen New York’luydu ve burada Sam Edison ile tanıştı. Sam, 1830’larda Ontario’da başarısız bir isyana karıştığında, Amerika Birleşik Devletleri’ne kaçmak zorunda kaldı ve 1839’da Ohio’daki evlerini yapıp taşındılar.

Thomas Alva Edison, 11 Şubat 1847’de Ohio’da Sam ve Nancy’in son çocuğu olarak dünyaya geldi. Gençliğinde “Al” olarak bilinen Edison, dördü yetişkinliğe kadar hayatta kalan yedi çocuğun en küçüğüydü.

Yaşı ilerledikçe daha iyi bir yaşam arzusu olan Thomas Edison, bu konuda babasına sürekli taleplerde bulunmayı ihmal etmiyordu. Daha iyi bir servet aramak için Sam Edison, aileyi 1854’te kereste işinde çalıştığı Michigan, Port Huron’a taşıdı. Edison fakir bir öğrenciydi. Ailesi ilerleyen yıllarda onu okuldan aldı ve evde öğretmeye başladı. Edison yıllar sonra şunu diyecekti.

“Benim annem doğru olanı yaptı. O çok doğruydu, benden çok emindi ve uğruna yaşayacağım, hayal kırıklığına uğratmamam gereken biri olduğunu hissettim.”

Küçük yaşlarda mekanik şeylere ve kimyasal deneylere karşı büyük bir hayranlık gösterdi. 1859’da Edison, Detroit’e giden Grand Trunk Demiryolunda gazete ve şeker satan bir işe girdi.

Thomas Edison, on iki yaş civarında neredeyse tüm işitme duyusunu kaybetti. Bu işitme kaybına neyin sebep olduğuna dair birkaç teori var. Bazıları bunu, çocukken geçirdiği kızıl hastalığının sonraki etkilerine bağlarken kimileri, Edison’un bagaj arabasında yangına neden olmasının ardından, Edison’un asla olmadığını iddia ettiği bir olay olan bir kondüktörün kulaklarını tıkamasını sorumlu tutuyor. Bununla birlikte, engelinin cesaretini kırmasına izin vermedi ve deneylerine ve araştırmalarına konsantre olmasını kolaylaştırdığı için bunu çoğu zaman bir kaynak olarak değerlendirdi. Bununla birlikte, kuşkusuz, sağırlığı onu başkalarıyla ilişkilerinde daha yalnız ve utangaç yaptı.

O çocuk kurtarılmasaydı?

1862’de Edison, üç yaşındaki bir çocuğu, bir vagonun kendisine çarpmak üzere olduğu bir yoldan kurtardı. Minnettar baba JU Mac Kenzie, Edison’a ödül olarak demiryolu telgrafçılığını öğretti. O kış Port Huron’da telgraf operatörü olarak işe başladı. Bu arada bir yandan da kimya ağırlıklı bilimsel deneylerine devam etti. 1863 ile 1867 arasında Edison, uygun telgraf işleri alarak Amerika Birleşik Devletleri’nde şehirden şehre seyahat etti.

1868’de Edison, Western Union ofisinde çalıştığı ve icatları üzerinde daha da fazla çalıştığı Boston’a taşındı. Ocak 1869’da Edison, kendisini tam zamanlı olarak bir şeyler icat etmeye adamak niyetiyle işinden istifa etti. Patent almak için yaptığı ilk icadı, Haziran 1869’da elektrikli oy kaydediciydi.

New York yılları

Edison, 1869’un ortalarına doğru New York’a taşındı. Franklin L. Pope, Edison’un çalıştığı Samuel Laws’un Şirketi’nde bir odada uyumasına izin verdi. Edison’un orada arızalanan bozuk bir makineyi tamir etmeyi başarması yazıcı makinelerini yönetmesi ve iyileştirmesi için işe alınmasına vesile oldu.

Hayatının daha sonraki yıllarında Edison, telgrafla ilgili birçok projeye ve ortaklığa dahil oldu. Ekim 1869’da Edison, Franklin L. Pope ve James Ashley ile Pope, Edison and Co şirketini kurdu. Kendilerini elektrik mühendisleri ve elektrikli cihazların inşaatçıları olarak tanıttılar. Edison, telgraftaki iyileştirmeler için birkaç patent aldı. Bu ortaklık, 1870 yılında Gold and Stock Telegraph Co ile birleşti. Edison ayrıca stok yazıcıları üretmek için William Unger ile Newark, NJ’de Newark Telegraph Works şirketini kurdu. Yılın ilerleyen zamanlarında otomatik bir telgraf geliştirmek için American Telegraph Works şirketini kurdu.

1874’te Western Union için çok katlı bir telgraf sistemi üzerinde çalışmaya başladı ve sonunda dörtlü bir telgraf sistemi geliştirdi. Her iki yönde aynı anda iki mesaj gönderebilen. Edison, quadruplex’in patent haklarını rakibi Atlantic & Pacific Telegraph Co.‘ya sattığında, bunu Western Union’ın kazandığı bir dizi mahkeme savaşı süreci izledi. Diğer telgraf icatlarının yanı sıra, 1875’te bir elektrikli kalem de geliştirdi.

İcat Fabrikası kuruyor

Bu dönemdeki kişisel hayatı da çok değişiklik getirdi. Edison’un annesi 1871’de öldü ve o yıl Noel Günü eski bir çalışanı olan Mary Stilwell ile evlendi. Edison açıkça karısını sevse de ilişkileri sıkıntılarla doluydu, öncelikle işle meşgul olması ve karısının sürekli hastalıkları. Edison genellikle laboratuvarda uyurgezer olarak geçirmesi ve zamanının çoğunu erkek meslektaşlarıyla geçirmesiyle sonuçlanıyordu. Bununla birlikte, ilk çocukları Marion Şubat 1873’te doğdu, ardından Ocak 1876’da doğan Thomas Jr üçüncü bir çocuk olan William Leslie, Ekim 1878’de doğdu.

Edison, 1876’da Menlo Park, NJ’de yeni bir laboratuvar daha açtı. Bu site daha sonra bir “icat fabrikası” olarak tanındı, çünkü orada herhangi bir zamanda birkaç farklı icat üzerinde çalıştılar. Edison, sorunlara cevap bulmak için çok sayıda deney yapardı.

“Peşinde olduğum şeyi elde edene kadar asla pes etmem. Olumsuz sonuçlar tam da benim peşinde olduğum şeydir. Benim için olumlu sonuçlar kadar değerlidirler.”

Edison uzun saatler çalışmayı severdi ve çalışanlarından çok şey beklerdi.

Telefon ile ilgili çalışmalar

1877’de Edison, Alexander Graham Bell‘in telefonla ilgili çalışmalarını büyük ölçüde geliştiren bir telefon vericisi üzerinde çalıştı. Vericisi, seslerin standart telefon hatları üzerinden daha yüksek sesle ve daha net bir şekilde iletilmesini mümkün kıldı.

Edison telgraf ve telefon ile ilgili deneylerinin sonucunda 1877 yılında fonograf adını verdiği icat etmiştir. Sesin hızla hareket eden bir kâğıt parçasına girintiler olarak kaydedilebileceğini düşünmesi sonucu bu keşfe varmıştı. Nihayetinde alüminyum folyo ile kaplı bir silindiri, diyaframı ve küçük iğnesi olan bir makineye dönüştürdü. Edison ağızlığa “Mary’nin küçük bir kuzusu vardı” sözlerini söylediğinde, makine hayretle bu ifadeyi ona geri verdi. Edison Speaking Phonograph Company, makineyi pazarlamak için 1878’in başlarında kuruldu, ancak fonografın başlangıçtaki yenilik değeri Edison dikkatini başka bir yere çevirmesi ile azaldı.

Thomas Edison ve Elektrik

Edison, 1878’de elektrikli ışık sistemine fena bir biçimde odaklandı. Neredeyse on yıl boyunca fonografı adeta unuttu. Finansörlerin desteğiyle, elektrik lambalarıyla ilgili deneyler yapmak ve bunlardan kaynaklanan patentleri kontrol etmek için 15 Kasım’da The Edison Electric Light Co kuruldu. Edison, patentlerini şirkete devretmesi karşılığında büyük bir hisse senedi aldı. Laboratuvar sadece bir akkor ampul değil, aynı zamanda bir şehirde desteklenebilecek tüm bir elektrikli aydınlatma sistemi tasarlamaya çalıştığı için çalışmalar 1879’a yılına kadar devam etti. Kömürleşmiş iplikten bir filamanın, uzun ömürlü bir ampulün anahtarı olduğunu kanıtlandı. Laboratuvara lambalar yerleştirildi. Yılbaşı gecesi çok sayıda hayran ziyaretçi için laboratuvarda özel bir halka açık sergi düzenlendi.

Edison bu yeni uğraşının uygulanabilirliğini kanıtlamak için, ilk ticari elektrikli ışık sistemi 1882’de Manhattan’ın finans bölgesindeki Pearl Caddesi’ne, Belediye Binası ve iki gazetenin bulunduğu yere kurdu. Başlangıçta sadece 400 lamba yanıyordu; bir yıl sonra 10.300 lamba kullanan 513 müşteri vardı.

Edison, elektrikli aydınlatma sistemi için gerekli aparatı üretmek ve işletmek üzere birkaç şirket daha kurdu:

• Edison Electric Illulumining Company of New York
• Edison Machine Works
• Edison Electric Tube Company
• Edison Lamp Works.

Bu aydınlatma sistemi yurt dışında da 1881’de Paris Lighting Exposition’a. 1882’de Londra’daki Crystal Palace’a. Moskova’da çarın taç giyme törenine götürüldü. Birçok Avrupa ülkesinde şirketlerin kurulmasına yol açtı.

AC&DC savaşları

Edison’un aydınlatma sisteminde yapmış olduğu başarıları rakiplerini cezbetti ve kendi farklı yöntemlerini geliştirmelerini sağladı. Edison’un savunduğu Direk Akım (Direckt Current) ile George Westinghause önderliğinde savunulan Alternatif Akım (Alternative Current) savaşları resmen başlamıştı. Her iki taraf savunucuları da her sistemin sınırlamalarına odaklandı ve oradan saldırdı. Alternatif Akımın Westinghause kadar Nicola Tesla kaynaklı olduğunu da belirtmekte fayda vardır. Tesla, AC’nin enerjiyi daha uzun mesafelere taşıma kabiliyetinin yanı sıra yüksek gerilimde çalışarak enerji kayıplarını azaltma avantajına sahip olduğunu yaptığı çalışmalarla gösterdi. AC’nin daha etkili ve verimli bir seçenek olduğunu Westinghause ile birlikte savundu. Tesla’nın AC sistemine dayanan elektrik dağıtımı, şu anda günümüzde kullanılan elektrik şebekelerinin de temelidir.

AC-DC Savaşları, bu iki farklı akım tipi arasındaki ticari, teknik ve propaganda mücadelesini ifade eder. Nikola Tesla’nın AC sisteminin başarısı ve geniş alanda kullanılması, sonunda AC’nin yaygın olarak kabul görmesine ve DC’nin gerilemesine yol açmıştır. Günümüzde büyük ölçekli elektrik enerjisi iletimi ve dağıtımı AC sistemleriyle gerçekleştirilmektedir.

Tesla ve Edison arasındaki rekabet ve farklı bakış açıları, bilimsel ve teknolojik ilerlemelerin nasıl şekillendiği ve elektrik enerjisinin evriminde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Her ikisi de çağlarının önde gelen mucitleri olarak tanınır ve katkıları elektrik alanında büyük bir etkiye sahiptir.

Fonograf

1887’de Edison, West Orange, New Jersey’de yeni ve daha büyük bir laboratuvar inşa etti. Tesis, bir makine atölyesi, fonograf ve fotoğraf bölümleri, bir kütüphane ve metalurji, kimya, ağaç işleri ve galvanometre testleri için yardımcı binalar içeriyordu. Kısa bir süre Fonograf çalışmalarına ara verse de rekabetin artması ve başka mucitlerin fonografı kendi icatları olarak göstermeye başladıklarını öğrenmesi üzerine Edison, çalışmasına hız vermeye karar vermiştir.

Edison sonunda kendi fonografında Bell ve Tainter’ınkine benzer yöntemleri kullanmaya karar vermiştir. Fonograf başlangıçta bir iş dikte makinesi olarak pazarlandı. Girişimci Jesse H. Lippincott, Edison’unki de dahil olmak üzere fonograf şirketlerinin çoğunun kontrolünü ele geçirdi ve 1888’de North American Phonograph Co.‘yu kurdu. Maalesef bu iş karlı olmadı ve Lippincott hastalanınca, Edison yönetimi devraldı. 1894’te North American Phonograph Co iflas etti, bu da Edison’un icadının haklarını geri almasına izin veren bir hareketti.

1896’da Edison, ev eğlencesi için fonograflar yapmak amacıyla National Phonograph Co.’yu kurdu. Yıllar içinde Edison fonografta ve üzerinde çalınan silindirlerde iyileştirmeler yaptı, ilki balmumundandı. Edison, Blue Amberol adlı kırılmaz bir silindir rekoru piyasaya sürdü.

Rakip rekorlardan daha üstün olarak lanse edilen Edison diskleri, yalnızca Edison fonograflarında çalınmak üzere tasarlandı ve dikey yerine yanal olarak kesildi. Bununla birlikte, Edison fonograf işinin başarısı, şirketin düşük kaliteli kayıt eylemlerini seçme konusundaki itibarı tarafından her zaman engellendi. 1920’lerde radyo rekabeti işlerin kötüye gitmesine neden oldu ve Edison disk işi 1929’da üretimi durdurdu.

Cevher işleme ve Çimento

Edison’un başka bir ilgisi oldukça farklı bir şeydi, cevherden çeşitli metalleri çıkaracak bir cevher öğütme işlemiydi. 1881’de Edison Ore-Milling Co.’yu kurdu, ancak pazar olmadığı için girişim sonuçsuz kaldı. 1887’de, kendi sürecinin, Batı’dakilerle rekabet eden Doğu madenlerinin çoğunu tüketmiş olmasına yardımcı olabileceğini düşünerek bu projeye geri döndü. 1889’da New Jersey ve Pensilvanya Konsantrasyon İşleri kuruldu ve Edison faaliyetlerine kendini kaptırdı ve evinden uzakta New Jersey, Ogdensburg’daki madenlerde çok zaman geçirmeye başladı. Bu projeye çok fazla para ve zaman ayırmasına rağmen, pazar çöktüğünde ve Midwest’te ek cevher kaynakları bulunduğunda proje başarısız oldu.

Edison ayrıca çimento kullanımını teşvik etmeye dahil oldu ve 1899’da Edison Portland Cement Co.’yu kurdu.

Ne yazık ki Edison, bu fikirlerle zamanının çok ilerisindeydi, çünkü o zamanlar betonun yaygın olarak kullanılması ekonomik olarak mümkün değildi.

Edison’un Sonraki Yılları

1911’de Edison’un şirketleri Thomas A. Edison Inc olarak yeniden organize edildi. Organizasyon daha çeşitli ve yapılandırılmış hale geldikçe, Edison, hâlâ bir miktar karar verme yetkisine sahip olmasına rağmen, günlük operasyonlara daha az dahil oldu. Örgütün hedefleri, sık sık yeni icatlar üretmekten çok, pazarın canlılığını sürdürmek oldu.

1914’te West Orange laboratuvarında 13 binayı tahrip eden bir yangın çıktı. Kayıp büyük olmasına rağmen, Edison arsanın yeniden inşasına öncülük etti.

Avrupa Birinci Dünya Savaşı’na dahil olduğunda, Edison bir hazırlık tavsiyesinde bulundu ve teknolojinin savaşın geleceği olacağını hissetti. 1915’te hükümetin bilimi savunma programına sokma girişimiyle Deniz Danışma Kurulu‘nun başına getirildi. Esas olarak bir danışma kurulu olmasına rağmen, 1923’te açılan Donanma için bir laboratuvarın oluşumunda etkili oldu, ancak Edison’un konuyla ilgili birkaç önerisi dikkate alınmadı. Savaş sırasında Edison, zamanının çoğunu deniz araştırmaları yaparak, özellikle de denizaltı tespiti üzerinde çalışarak geçirdi, ancak donanmanın onun icatlarının ve önerilerinin çoğuna açık olmadığını hissetti.

Sağlığı kötüye gidiyor…

1920’lerde Edison’un sağlığı da oldukça kötüleşti ve evde eşiyle daha fazla zaman geçirmeye başladı. Edison evde deneylerine devam ederken, West Orange laboratuvarında yapmak istediği bazı deneyleri yönetim kurulu onaylamadığı için gerçekleştiremedi. Bu dönemde ilgisini çeken bir proje, kauçuğa bir alternatif arayışıydı.

Edison’un bir hayranı ve arkadaşı olan Henry Ford, 1929’da Edison’un elektrik ışığının 50. yıldönümünde açılan Michigan, Greenfield Village’da Edison’un icat fabrikasını bir müze olarak yeniden inşa etti. Light’s Golden Jubilee’nin ana kutlaması, Ford ve General Electric, Dearborn’da Edison’un onuruna Başkan Hoover, John D. Rockefeller, Jr., George Eastman, Marie Curie ve Orville Wright gibi ileri gelenlerin katıldığı büyük bir kutlama yemeği ile birlikte gerçekleşti. Ancak Edison’un sağlığı, tüm tören boyunca kalamayacak kadar gerilemişti.

Son iki yılında, bir dizi rahatsızlık, 14 Ekim 1931’de komaya girene kadar sağlığının daha da bozulmasına neden oldu. 18 Ekim 1931‘de West Orange, New Jersey’deki malikanesi Glenmont’ta öldü.

Keyifle okuduğunuzu umuyoruz.

@tarihlibilim

#tarih #history #Edison #ACDC #tarihlibilim

The post Thomas Edison appeared first on Tarihli Bilim.